1
GELIR VERGISI KANUNU


GELIR : Gerçek kisilerin gelirleri gelir vergisine tabidir. Gelir bir gerçek kisinin bir takvim yılı içinde
elde ettigi kazanç ve iratların safi tutarıdır.


GELIRIN UNSURLARI:Gelire giren kazanç ve iratlar sunlardır :
1. Ticari kazançlar
2. Zirai kazançlar
3. Ücretler
4. Serbest meslek kazançları
5. Gayrimenkul sermaye iratları
6. Menkul sermaye iratları
7. Diger kazanç ve iratlar.

TAM MÜKELLEFIYET : Asagıda yazılı gerçek kisiler Türkiye içinde ve dısında elde ettikleri
kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilirler:
1. Türkiyede yerlesmis olanlar;
2. Resmi daire ve müesseselere veya merkezi Türkiyede bulunan tesekkül ve tesebbüslere baglı
olup adı geçen daire müessese tesekkül ve tesebbüslerin isleri dolayısiyle yabancı
memleketlerde oturan Türk vatandasları (Bu gibilerden bulundukları memleketlerde elde
ettikleri kazanç ve iratları dolayısiyle Gelir Vergisine veya benzeri bir vergiye tabi tutulmus
bulunanlar mezkur kazanç ve iratları üzerinden ayrıca vergilendirilmezler.)

TÜRKIYEDE YERLEME:Asagıda yazılı kimseler Türkiyede yerlesmis sayılır:
1. Ikametgahı Türkiyede bulunanlar
2. Bir takvim yılı içinde Türkiyede devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar (Geçici ayrılmalar
Türkiyede oturma süresini kesmez.)

YERLEME SAYILMIYAN HALLER: Asagıda yazılı yabancılar memlekette altı aydan fazla kalsalar
dahi Türkiyede yerlesmis sayılmazlar:
1. Belli ve geçici görev veya is için Türkiyeye gelen is ilim ve fen adamları uzmanlar memurlar
basın ve yayın muhabirleri ve durumları bunlara benzeyen diger kimselerle tahsil veya tedavi
veya istirahat veya seyahat maksadıyla gelenler;
2. Tutukluk hükümlülük veya hastalık gibi elde olmayan sebeplerle Türkiyede alıkonulmus veya
kalmıs olanlar.

DAR MÜKELLEFIYET :Türkiyede yerlesmis olmayan gerçek kisiler sadece Türkiyede elde ettikleri
kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilirler

BILANÇO ESASINDA TICARI KAZANCIN TESBITI: Bilanço esasına göre ticari kazanç
tesebbüsteki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve basındaki degerleri arasındaki müspet farktır.
Bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce:
1. Isletmeye ilave olunan degerler bu farktan indirilir;
2. Isletmeden çekilen degerler ise farka ilave olunur.
Ticari kazancın bu suretle tesbit edilmesi sırasında Vergi Usul Kanununun degerlemeye ait
hükümleri ile bu kanunun 40 ve 41 inci Maddeleri hükümlerine uyulur.
2
ILETME HESABI ESNASINDA TICARI KAZANCIN TESBITI:- Isletme hesabı esasına göre
ticari kazanç bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler arasındaki müspet farktır. (Elde
edilen hasılat tahsil olunan paralarla tahakkuk eden alacakları; giderler ise tediye olunan ve
borçlanılan meblagları ifade eder.) Emtia alım ve satımı ile ugrasanlarda ticari kazancın bulunması
için hesap dönemi sonundaki emtia mevcudunun degeri hasılata dönem basındaki emtia
mevcudunun degeri ise giderlere ilave olunur.
INDIRILECEK GIDERLER: Safi kazancın tesbit edilmesi için asagıdaki giderlerin indirilmesi
kabul edilir:
1. Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler.
2. Hizmetli ve isçilerin is yerinde veya is yerinin müstemilatında iase ve ibate giderleri tedavi ve
ilaç giderleri sigorta primleri ve emekli aidatı
3. Isle ilgili olmak sartiyle mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden ödenen
zarar; ziyan ve tazminatlar
4. Isle ilgili ve yapılan isin ehemmiyeti ve genisligi ile mütenasip seyahat ve ikamet giderleri
5. Isletme ile ilgili olmak sartıyla; bina arazi gider istihlak damga belediye vergileri harçlar ve
kaydiyeler gibi ayni vergi resim ve harçlar
6. Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlar
7. Isverenlerce Sendikalar Kanunun hükümlerine göre sendikalara ödenen aidatlar
8. Isverenler tarafından ücretliler adına bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları.
9. Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılıgı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye
Bakanlıgınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bagıslanan gıda temizlik giyecek ve
yakacak maddelerinin maliyet bedeli.
GIDER KABUL EDILMIYEN ÖDEMELER:
Asagıda yazılı ödemelerin gider olarak indirilmesi kabul olunmaz:
1. Tesebbüs sahibi ile esinin ve çocuklarının isletmeden çektikleri paralar veya aynen aldıkları sair
degerler
2. Tesebbüs sahibinin kendisine esine küçük çocuklarına isletmeden ödenen aylıklar ücretler
ikramiyeler komüsyonlar ve tazminatlar;
3. Tesebbüs sahibinin isletmeye koydugu sermaye için yürütülecek faizler;
4. Tesebbüs sahibinin esinin ve küçük çocuklarının isletmede cari hesap veya diger sekillerdeki
alacakları üzerinden yürütülecek faizler;
5. Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile tesebbüs sahibinin suçlarından dogan tazminatlar
BIRDEN FAZLA TAKVIM YILINA SIRAYET EDEN INAAT VE ONARMA ILERI:Birden fazla
takvim yılına sirayet eden insaat (dekapaj isleri de insaat isi sayılır) ve onarma islerinde kar veya zarar
isin bittigi yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak mezkur yıl beyannamesinde
gösterilir. Mükellefler bu Madde kapsamına giren hallerde her insaat ve onarım isinin hasılat ve gider
erini ayrı bir defterde veya tutmakta oldukları defterlerin ayrı sayfalarında göstermeye ve düzenyecekleri
beyannameleri islerin ikmal edildigi takvim yılını takip eden yılın Mart ayının onbesinci günü
aksamına kadar vermeye mecburdurlar.
INAAT VE ONARMA ILERINDE IIN BITIMI: Insaat ve onarma islerinde geçici ve kesin kabul
usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldıgını gösteren tutanagın idarece onaylandıgı tarih;
diger hallerde isin fiilen tamamlandıgı veya fiilen bırakıldıgı tarih bitim tarihi olarak kabul edilir. Bitim
tarihinden sonra bu islerle ilgili olarak yapılan giderler ve her nam ile olursa olsun elde edilen hasılat
bu giderlerin yapıldıgı veya hasılatın elde edildigi yılın kar veya zararının tespitinde dikkate alınır.
3
BASIT USULDE TICARI KAZANCIN TESBITI: Basit usulde ticari kazanç bir hesap dönemi
içinde elde edilen hasılat ile giderler ve satılan malların alıs bedelleri arasındaki müspet farktır .Bu fark
yapılan faaliyetle ilgili olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre alınması ve verilmesi mecburi olan
alıs ve giderler ile hasılatlara iliskin belgelerde yazılı tutarlara göre hesaplanır. Bu suretle tespit ve
beyan olunan kazanç vergi tarhına esas alınır.Bu usulde vergilendirilenler kazancın tespiti ve Vergi
Usul Kanununun defter tutma hükümleri hariç bildirme vesikalar muhafaza ibraz diger ödevler ve
ceza hükümleri ile bu Kanun ve diger kanunlarda yer alan ikinci sınıf tüccarlar hakkındaki hükümler
tabidirler.
BASIT USULE TABI OLMANIN GENEL ARTLARI: Basit usule (...) tabi olmanın genel sartları
sunlardır:
1. Kendi isinde bilfiil çalısmak veya
2. Isyeri mülkiyetirinin is sahibine ait olması halinde emsal kira bedeli kiralanmıs olması halinde
yıllık kira bedeli toplamı büyüksehir belediye sınırları içinde 2.300.000.000 lirayı diger yerlerde
1.700.000.000 lirayı asmamak.
3. Ticari zirai veya mesleki faaliyetler dolayısıyla gerçek usulde Gelir Vergisine tabi olmamak.
BASIT USULE TABI OLMANIN ÖZEL ARTLARI: Basit usule tabi olmanın özel sartları
sunlardır:
1. Satın aldıkları malları oldugu gibi veya isledikten sonra satanların yıllık alımları tutarının otuzdört
milyar lirayı veya yıllık satısları tutarının kırkyedi milyar lirayı asmaması
2. 1 numaralı bentte yazılı olanların dısındaki islerle ugrasanların bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi
is hasılattının onyedi milyar lirayı asmaması
3. 1 ve 2 numaralı bendlerde yazılı islerin birlikte yapılması halinde yıllık satıs tutarı ile is hasılatı
toplamının otudört milyar lirayı asmaması.
Milli piyango bileti akaryakıt seker ve bunlar gibi kar hadleri emsallerine nazaran bariz sekilde
düsük olarak tespit edilmis bulunan emtia için bu maddenin 1 ve 3 numaralı bendlerinde yazılı hadler
yerine ilgili bakanlıkların mütaalası alınmak suretiyle Maliye Bakanlıgınca belirlenecek alım satım
hadleri uygulanır.
ZIRAI KAZANÇ
TANIMI : Zirai faaliyetten dogan kazanç zirai kazançtır.
Zirai faaliyeti arazide deniz göl ve nehirlerde ekim dikim bakım üretme yetistirme ve ıslah
yollariyle veyahut dogrudan dogruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat orman hayvan balık ve
bunların mahsullerinin istihsalini avlanmasını avcıları ve yetistiricileri tarafından muhafazasını
tasınmasını satılmasını veya bu mahsullerden sair bir sekilde faydalanılmasını ifade eder.
ZIRAI KAZANCIN TESBIT EKILLERI: Çiftçilerin elde ettikleri zirai kazançlar bu Kanunun 94 üncü
maddesine göre hasılatları üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirilir. 54 üncü maddede yazılı
isletme büyüklügü ölçülerini asan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca
veya on yasına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançları gerçek usule (zirai isletme
hesabı veya diledikleri takdirde bilanço esasına göre) tesbit olunarak vergilendirilir. Kazançları gerçek
usulde vergilendirmeyen çiftçiler bu kazançları için beyanname vermezler.
4
ZIRAI ILETME HESABI ESASINDA GIDERLER:
Tediye edilen veya borçlanılan meblagları ihtiva eden giderler asagıda yazılı unsurlardan terekküp
eder.
1. Isletme ile ilgili olarak tohum gübre fide yem ilaç ve benzeri Maddelerin tedariki için yapılan
giderler;
2. Satılmak üzere satın alınan hayvanların zirai mahsullerin ve diger Maddelerin bedelleri;
3. Isletmelerde çalıstırılanlara ücret prim ve sair namlarla hizmet mukabili yapılan ödemeler;
4. Isçilerin iase tedavi ve ilaç giderleri sigorta primleri;
5. Zirai tesisat makina aletler ve tasıtların çalıstırılması ve bakımı için yapılan giderler (Yakıt
yag elektrik yedek parça vesaire) ve tamir giderleri;
6. Vergi Usul Kanununa göre ayrılan amortismanlar;
7. Kira ve ücret mukabili kullanılan istihsal vasıtaları için yapılan ödemeler;
8. Zirai kazancın elde edilmesi ve idamesi için yapılan genel giderler;
9. Isletme ile ilgili olmak sartiyle mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden
ödenen zarar ziyan ve tazminatlar;
10. Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin (Zirai istihsalde kullanılan gayrimenkuller hariç) satılması
halinde Vergi Usul Kanununun 328 inci Maddesine göre hesaplanan zararlar;
11. Isletmeye dahil olup aynı zamanda zati veya ailevi ihtiyaçlar için de kullanılan tasıtların
amortismanlarının tamamı ile giderlerinin yarısı.
ÜCRETLER
ÜCRETIN TARIFI: Ücret isverene tabi belirli bir isyerine baglı olarak çalısanlara hizmet karsılıgı
verilen para ve ayınlar ile saglanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek tazminat kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı) tahsisat zam avans aidat
huzur hakkı prim ikramiye gider karsılıgı veya baska adlar altında ödenmis olması veya bir ortaklık
münasebeti niteliginde olmamak sartı ile kazancın belli bir yüzdesi seklinde tayin edilmis bulunması
onun mahiyetini degistirmez.
Bu kanunun uygulanmasında asagıda yazılı ödemeler de ücret sayılır.
1. 23 üncü Maddenin 11 numaralı bendine göre istisna dısında kalan emeklilik maluliyet dul ve
yetim aylıkları;
2. Evvelce yapılmıs veya gelecekte yapılacak hizmetler karsılıgında verilen para ve ayınlarla
saglanan diger menfaatler;
3. Türkiye Büyük Millet Meclisi Il genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri ile özel kanunlarına
veya idari kararlara göre kurulan daimi veya geçici bütün komisyonların üyelerine ve yukarıda
sayılanlara benzeyen diger kimselere bu sıfatları dolayısiyle ödenen veya saglanan para ayın
ve menfaatler;
4. Yönetim ve denetim kurulları baskanı ve üyeleriyle tasfiye memurlarına bu sıfatları dolayısiyle
ödenen veya saglanan para ayın ve menfaatler;
5. Bilirkisilere resmi arabuluculara eksperlere spor hakemlerine ve her türlü yarısma jürisi
üyelerine ödenen veya saglanan para ayın ve menfaatler;
6. Sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yapılan ödemeler ve saglanan menfaatler.
I VERENIN TARIFI: Is verenler hizmet erbabını ise alan emir ve talimatları dahilinde çalıstıran
gerçek ve tüzel kisilerdir.
GERÇEK ÜCRETLER: Ücretin gerçek safi degeri is veren tarafından verilen para ve ayınlarla
saglanan menfaatler toplamından asagıdaki indirimler yapıldıktan sonra kalan miktardır.
5
SERBEST MESLEK KAZANÇLARI
SERBEST MESLEK KAZANCININ TARIFI: Her türlü serbest meslek faaliyetinden dogan kazançlar
serbest meslek kazancıdır. Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade sahsi mesaiye ilmi veya
mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmıyan islerin is verene tabi olmaksızın
sahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.Tahkim isleri dolayısiyle hakemlerin
aldıkları ücretler ile kollektif adi komandit ve adi sirketler tarafından yapılan serbest meslek faaliyeti
neticesinde dogan kazançlar da serbest meslek kazancıdır.
SERBEST MESLEK ERBABI: Serbest meslek faaliyetini mutat meslek halinde ifa edenler serbest
meslek erbabıdır. Serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten baska bir is veya görev ile devamlı
olarak ugrasılması bu vasfı degistirmez.
MESLEKI GIDERLER: Serbest meslek kazancının tespitinde asagıda yazılı giderler hasılattan
indirilir:
1. Mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen genel
2. Hizmetli ve isçilerin is yerinde veya is yerinin müstemilatındaki iase ve ibate giderleri tedavi ve
ilaç giderleri sigorta primleri ve emekli aidatı
3. Mesleki faaliyetle ilgili seyahat ve ikamet
4. Mesleki faaliyette kullanılan tesisat demirbas esya ve envantere dahil tasıtlar için Vergi Usul
Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlar
5. Kiralanan veya envantere dahil olan ve iste kullanılan tasıtların giderleri.
6. Alınan mesleki yayınlar için ödenen bedeller.
7. Mesleki faaliyetin ifası için ödenen mal ve hizmet alım bedelleri.
8. Serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla emekli sandıklarına ödenen giris ve emeklilik aidatları ile
mesleki tesekküllere ödenen aidatlar.
9. Mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen meslek ilan ve reklam vergileri
ile is yerleriyle ilgili ayni vergi resim ve harçlar.
10. Mesleki faaliyetle ilgili olarak kanun ilam ve mukavelenameye göre ödenen tazminatlar.
Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile serbest meslek erbabının suçlarından dogan tazminatlar
gider olarak indirilemez.
GAYRIMENKUL SERMAYE IRADI
GAYRIMENKUL SERMAYE IRADININ TARIFI: Asagıda yazılı mal ve hakların sahipleri
mutasarrıfları zilyedleri irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden
elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır:
1. Arazi bina (Döseli olarak kiraya verilenlerde döseme için alınan kira bedelleri dahildir.) maden
suları menba suları madenler tas ocakları kum ve çakıl istihsal yerleri tugla ve kiremit
harmanları tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatı;
2. Voli mahalleri ve dalyanlar;
3. Gayrimenkullerin ayrı olarak kiraya verilen mütemmim cüzileri ve teferruatı ile bilumum
tesisatı demirbas esyası ve dösemeleri;
4. Gayrimenkul olarak tescil edilen haklar;
5. Arama isletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları ihtira beratı (Ihtira beratının mucitleri veya
kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından dogan kazançlar serbest meslek kazancıdır.)
alameti farika marka ticaret unvanı her türlü teknik resim desen model plan ile sinema ve
televizyon filmleri ses ve görüntü bantları sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmis bir
tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat usulü üzerindeki kullanma hakkı veya
kullanma imtiyazı gibi haklar (Bu hakların kullanılması için gerekli malzeme ve teçhizat bedelleri
de gayrimenkul sermaye iradı sayılır.);
6. Telif hakları (Bu hakların müellifleri veya bunların kanuni mirasçıları tarafından
kiralanmasından dogan kazançlar serbest meslek kazancıdır.);
7. Gemi ve gemi payları (Motorlu olup olmadıklarına ve tonilatolarına bakılmaz) ile bilumum
motorlu tahmil ve tahliye vasıtaları;
6
8. Motorlu nakil ve cer vasıtaları her türlü motorlu araç makine ve tesisat ile bunların eklentileri.
SAFI IRAT: Gayrimenkul sermaye iradından safi irat gayrisafi hasılattan iradın saglanması ve
idamesi için yapılan giderler indirildikten sonra kalan müspet farktır.
GAYRISAFI HASILAT:- Gayrimenkul sermaye iratlarında gayrisafi hasılat 70 inci Maddede
yazılı mal ve hakların kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde o yıla veya geçmis yıllara ait olarak
nakten veya aynen tahsil edilen kira bedellerinin tutarıdır.
EMSAL KIRA BEDELI ESASI:
Madde 73 - Kiraya verilen mal ve hakların kira bedelleri emsal kira bedelinden düsük olamaz.
Bedelsiz olarak baskalarının intifasına bırakılan mal ve hakların emsal kira bedeli bu mal ve hakların
kirası sayılır. Bina ve arazide emsal kira bedeli yetkili özel mercilerce veya mahkemelerce takdir veya
tespit edilmis kirası bu suretle takdir veya tespit edilmis kira mevcut degilse Vergi Usul Kanununa
göre belirlenen vergi degerinin %5idir. Diger mal ve haklarda emsal kira bedeli bu mal ve hakların
maliyet bedelinin bu bedel bilinmiyorsa Vergi Usul Kanununun servetlerin degerlenmesi hakkındaki
hükümlerine göre belli edilen degerlerinin %10udur.
Asagıda yazılı hallerde emsal kira bedeli esası uygulanmaz:
1. Bos kalan gayrimenkullerin muhafazaları maksadiyle bedelsiz olarak baskalarının ikametine
bırakılması;
2. Binaların mal sahiplerinin usul füru veya kardeslerinin ikametine tahsis edilmesi (Usul füru
veya kardeslerden herbirinin ikametine birden fazla konut tahsis edilmis ise bu konutların yalnız
birisi hakkında emsal kira bedeli hesaplanmaz. Kardesler evli ise eslerden sadece biri için
emsal kira bedeli hesaplanmaz.);
3. Mal sahibi ile birlikte akrabaların da aynı evde veya dairede ikamet etmesi;
4. Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler il özel idareleri ve belediyeler ile diger
kamu kurum ve kuruluslarınca yapılan kiralamalarda.
GIDERLER:
Safi iradın bulunması için 21 inci Maddeye göre istisna edilen gayrisafi hasılata isabet edenler hariç
olmak üzere gayrisafi hasılattan asagıda yazılı giderler indirilir.
1. Kiraya veren tarafından ödenen aydınlatma ısıtma su ve asansör giderleri;
2. Kiraya verilen malların idaresi için yapılan ve gayrimenkulün ehemmiyeti ile mütenasip olan
idare giderleri;
3. Kiraya verilen mal ve haklara mütaallik sigorta giderleri;
4. Kiraya verilen mal ve haklar dolayısıyla yapılan ve bunlara sarf olunan borçların faizleri ile
konut olarak kiraya verilen bir adet gayrimenkulün iktisap yılından itibaren bes yıl süre ile
iktisap bedelinin %5i (Ikmtisap bedelinin %5i tutarındaki bu indirim sadece ilgili gayrimenkule
ait hasılata uygulanır. Ancak indirilmeyen kısım 88 inci maddenin 3 üncü fıkrasının
uygulanmasında gider fazlalıgı sayılmaz.);
5. Kiraya verilen mal ve haklar için ödenen vergi resim harç ve serefiyelerle kiraya verenler
tarafından ödenmis olmak sartıyla belediyelere ödenen harcamalara istirak payları;
6. Kiraya verilen mal ve haklar için ayrılan amortismanlar
7. Kiraya verenin yaptıgı onarım giderleri (Emlakin iktisadi degerini artıracak surette tevsii tadili
veya bunlara ilaveler yapılması için ihtiyar olunan giderler onarım gideri sayılmaz);
8. Kiraya verilen mal ve haklara ait bakım ve idame giderleri;
9. Kiraladıkları mal ve hakları kiraya verenlerin ödedikleri kiralar ve diger gerçek giderler;
10. Kiraya verilen mal ve haklarla ilgili olarak mukavelenameye kanuna veya ilama istinaden
ödenen zarar ziyan ve tazminatlar.
7
Gayrimenkul sermaye mahiyetindeki mal ve hakların kısmen kiraya verilmesi halinde yukarda
yazılı giderlerden yalnız bu kısma isabet edenler hasılattan indirilebilir. Para cezaları ve vergi cezaları
hasılattan gider olarak indirilemez.
MENKUL SERMAYE IRADI
TARIFI: Sahibinin ticari zirai veya mesleki faaliyeti dısında nakdi sermaye veya para ile temsil
edilen degerlerden mütesekkil sermaye dolayısıyla elde ettigi kar payı faiz kira ve benzeri iratlar
menkul sermaye iradıdır.
Kaynagı ne olursa olsun asagıda yazılı iratlar menkul sermaye iradı sayılır:
1. Her nevi hisse senetlerinin kar payları (kurucu hisse senetleri ve diger intifa hisse senetlerine
verilen kar payları ve pay sahiplerine hazırlık dönemi için faiz olarak veya baska adlarla yapılan
her türlü ödemeler ile Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım fonları katılma
belgelerine ödenen kar payları dahil);
2. Istirak hisselerinden dogan kazançlar (Limited irket ortaklarının is ortaklıkları ortaklarının ve
komanditerlerin kar payları ile kooperatiflerin dagıttıkları kazançlar bu zümreye dahildir.
Kooperatiflerin ortakları ile yaptıkları muamelelerden dogan karların ortaklara kooperatifle
yaptıkları muameleler nisbetinde tevzii kazanç dagıtımı sayılmaz.)
Adi komandit sirketlerde komanditerlerin kar payları sirket karının iliskin bulundugu takvim yılında
elde edilmis sayılır
3. Kurumların idare meclisi Baskan ve üyelerine verilen kar payları;
4. Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca yıllık veya özel beyanname veren dar mükellef kurumların
indirim ve istisnalar düsülmeden önceki kurum kazancından hesaplanan kurumlar vergisi
düsüldükten sonra kalan kısmı
5. Her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut Idaresi Kamu Ortaklıgı Idaresi ve
Özellestirme Idaresince çıkarılan menkul kıymetlerden saglanan gelirler (Döviz cinsinden yahut
dövize altına veya baska bir degere endeksli menkul kıymetlerin itfası sırasında olusan deger
artısları irat sayılmaz.);
6. Her nevi alacak faizleri (Adi imtiyazlı rehinli senetli alacaklarla cari hesap alacaklarından
dogan faizler ve kamu tüzelkisilerince borçlanılan ve senede baglanmıs olan meblaglar için
ödenen faizler dahil.);
7. Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemis kuponlarının satısından elde edilen bedeller;
8. Istirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemis kar paylarının devir ve temliki
karsılıgında alınan para ve ayınlar;
9. Her çesit senetlerin iskonto edilmesi karsılıgında alınan iskonto bedelleri;
VERGININ TARHI
BEYAN ESASI: Hilafına hüküm olmadıkça Gelir Vergisi mükellefin veya vergi sorumlusunun
beyanı üzerine tarh olunur.
BEYANNAME ÇEITLERI:Gelir Vergisi beyanları:
1. Yıllık;
2. Muhtasar;
3. Münferit;
Beyanname ile yapılır.
1. Yıllık beyanname muhtelif kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde edilen kazanç ve iratların bir
araya getirilip toplanmasına ve bu suretle hesaplanan gelirin vergi dairesine bildirilmesine
mahsustur. Gelirin takvim yılının belli bir dönemine taallük etmesi beyannamenin yıllık vasfını
degistirmez.
2. Muhtasar beyanname is verenler veya vergi tevkifatı yapan diger kimseler tarafından kesilen
vergilerin matrahları ile birlikte toplu olarak vergi dairesine bildirilmesine mahsustur.
8
Münferit beyanname dar mükellefiyete tabi olanların yıllık beyanname ile bildirmeye mecbur
olmadıkları kazanç ve iratlardan vergisi tevkif suretiyle alınmamıs olanların bildirilmesine
MATRAHTAN VE GELIR UNSURLARINDAN INDIRILMIYECEK GIDERLER: Gelir Vergisi ile
diger sahsi vergiler ve her ne sekilde olursa olsun vergi cezaları ve para cezaları Amme Alacaklarının
Tahsili Usulü hakkındaki Kanun hükümlerine göre ödenen cezalar gecikme zamları ve faizler Gelir
Vergisinin matrahından ve gelir unsurlarından indirilmez. Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ödenen
gecikme faizleri vergi matrahından ve gelir unsurlarından indirilmez.
YILLIK BEYANNAMENIN VERILMESI: Bir takvim yılına ait beyanname izleyen yılın Mart
ayının onbesinci günü aksamına kadar gelirin sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançlardan
ibaret olması halinde izleyen yılın ubat ayının onbesinci günü aksamına kadar tam mükellefiyette
vergiyi tarha yetkili vergi dairesine dar mükellefiyette Türkiyede vergi muhatabı mevcutsa onun
Türkiyede oturdugu yerin Türkiyede vergi muhatabı yoksa isyerinin isyeri birden fazla ise bu
isyerlerinden herhangi birisinin bulundugu yer vergi dairesine verilir veya taahhütlü olarak posta ile
gönderilir.
Takvim yılı içinde memleketi terk edenlerin beyannameleri memleketi terke takaddüm eden 15 gün
ölüm halinde ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde verilir.
VERGI TEVKIFATI: Kamu idare ve müesseseleri iktisadi kamu müesseseleri sair kurumlar
ticaret sirketleri is ortaklıkları dernekler vakıflar dernek ve vakıfların iktisadi isletmeleri kooperatifler
yatırım fonu yönetenler gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı
zirai kazançlarını bilanço veya zırai isletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler asagıdaki
bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada
istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1. Hizmet erbabına ödenen ücretler
2. Yaptıkları serbest meslek isleri dolayısıyla bu isleri icra edenlere yapılan ödemelerden
3. 42 nci Madde kapsamına giren isler dolayısıyla bu isleri yapanlara (kurumlar dahil) ödenen
istihkak bedellerinden
4. Dar mükellefiyete tabi olanlara telif ve patent haklarının satısı dolayısıyla yapılan
ödemelerden
5. a) 70 inci Maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karsılıgı yapılan ödemelerden
b) Vakıflar (mazbut vakıflar hariç) ve derneklere ait gayrimenkullerin kiralanması karsılıgında
bunlara yapılan kira ödemelerinden
c)Kooperatiflere ait gayrimenkullerin kiralanması karsılıgında bunlara yapılan kira
ödemelerinden
TEVKIFATA TABI OLMAYAN ÜCRETLER: Asagıda yazılı hizmet erbabının ücretleri hakkında vergi
tevkif usulü cari olmaz.
1. Ücretlerini yabancı bir memleketteki is verenden dogrudan dogruya alan hizmet erbabı;
2. 16 ncı Maddede yazılı istisnadan faydalanmıyan yabancı elçilik ve konsolosluk memur ve
hizmetlileri:
3. Maliye Bakanlıgınca yıllık beyanname ile bildirilmesinde zaruret görülen ödemeler.
Bunlar gelirlerini bu kısmın 2 nci bölümündeki hükümlere göre yıllık beyanname ile bildirirler.
VERGI TEVKIFATINDA UYULACAK ESASLAR: Vergi tevkifatı 94 üncü Madde kapsamına giren
nakten veya hesaben yapılan ödemelere uygulanır. Bu Maddede geçen hesaben ödeme deyimi vergi
tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karsı borçlu durumda gösteren her
türlü kayıt ve islemleri ifade eder. Vergi tevkifatı ücretler dısında kalan ödemelerde gayrisafi tutarlar
üzerinden yapılır. Kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde bu vergi
bilfiil ödenen miktar ile ödemeyi yapanın yüklendigi verginin toplamı üzerinden hesaplanır.
9
MUHTASAR BEYANNAME: tevkifatı yapmaya mecbur olanlar bir ay içinde yaptıkları ödemeler
veya tahakkuk ettirdikleri karlar ve iratlar ile bunlardan tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın yirminci günü
aksamına kadar ödeme veya tahakkukun yapıldıgı yerin baglı oldugu vergi dairesine bildirmeye
mecburdurlar. Zirai ürün bedelleri üzerinden tevkifat yapanlar hariç olmak üzere çalıstırdıkları hizmet
erbabı sayısı 10 ve daha az olanlar 94 üncü Maddeye göre yapacakları tevkifatla ilgili muhtasar
beyannamelerini baglı bulundukları vergi dairesine önceden bildirmek sartıyla her ay yerine
MUHTASAR BEYANNAME VERILMIYECEK HALLER:Genel bütçeye dahil idare ve müesseseler
yaptıkları vergi tevkifatı için beyanname vermezler.
ÖZEL HALLER VE MÜNFERIT BEYANNAME: Dar mükellefiyete tabi mükelleflerden yıllık
beyanname vermeye mecbur olmayanlar:
1. Gayrimenkullerin elden çıkarılmasından dogan diger kazanç ve iratlarını gayrimenkulün
bulundugu
2. Menkul malların ve hakların elden çıkarılmasından dogan diger kazanç ve iratlarını mal ve
hakların Türkiye de elden çıkarıldıgı
3. Ticari veya zirai bir isletmenin faaliyetinin durdurulması veya terk edilmesi karsılıgında elde
ettikleri diger kazanç ve iratlarını isletmenin bulundugu
4. Arızi olarak ticari islemlerin yapılmasından veya bu nitelikteki islemlere tavassuttan elde edilen
diger kazanç ve iratlarla arızi olarak serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla elde edilen
kazançlar ve dar mükellefiyete tabi olanların 45 inci maddede yazılı isleri arızi olarak
yapmalarından elde ettikleri diger kazanç ve iratlar faaliyetin yapıldıgı veya yolcu veya yükün
tasıta alındıgı
5. Gerçek usulde vergiye tabi mükelleflerin terk ettikleri isleri ile ilgili olarak sonradan elde ettikleri
diger kazanç ve iratlar
6. Diger hallerde Maliye Bakanlıgınca belirlenen
Yerin vergi dairesine münferit beyanname ile bildirmeye mecburdurlar.
TARH MUAMELESI
TARH YERI: Gelir Vergisi mükellefin ikametgahının bulundugu mahal vergi dairesince tarh edilir.
u kadar ki;
1. Is yeri ve ikametgahı ayrı vergi daireleri bölgesinde bulunan mükelleflerin vergileri Maliye
Bakanlıgınca uygun görüldügü takdirde ve mükellefe de evvelden bildirilmek kaydiyle is yerinin
bulundugu;
2. Diger (...) ücretlerde gezici olarak çalısanların ticaret ve serbest meslek kazançlarının vergileri
bu ücret ve kazanç sahiplerinin ikametgahtarının bulundugu yerin vergi dairesince tarh
edilmemisse faaliyetlerini icra ettikleri;
3. Dar mükellefiyete tabi olanların vergileri beyannamelerini vermeye mecbur oldukları;
Yerin vergi dairesince tarh olunur.
TARHIYATIN MUHATABI: Gelir Vergisi bu vergiye mükellef olan gerçek kisiler namına tarh edilir.
u kadar ki;
1. Küçüklerle kısıtlılarda bunların nam ve hesabına kanuni temsilcileri;
2. Verginin tevkif suretiyle alınması halinde mükellef hesabına tevkifat yapmaya mecbur olanlar;
3. Dar mükellefiyette mükellefin Türkiyede daimi temsilcisi mevcutsa mükellef hesabına daimi
temsilci (Türkiyede birden fazla daimi temsilcinin mevcudiyeti halinde mükellefin tayin
edecegi tarhiyat tarihine kadar böyle bir tayin yapılmamıssa temsilcilerden herhangi birisi)
daimi temsilci mevcut degilse kazanç ve iratları yabancı kisiye saglıyanlar;
Tarhiyata muhatap tutulurlar.
10
TARH ZAMANI: Gelir Vergisi:
1. Beyanname verilmesi icabeden hallerde beyannamenin verildigi günde beyanname posta ile
gönderilmisse vergiyi tarh edecek daireye geldigi tarihi takibeden yedi gün içinde;
2. Diger (...) ücretlerde hizmetin ifa olundugu takvim yılının ikinci ayında takvim yılı içinde ise
baslanması halinde ise baslama tarihinden itibaren bir ay içinde; Tarh edilir.
2 numaralı bentte yazılı diger ücret (...) sahiplerinden bu bentlerde belirtilen tarh zamanlarının
hitamından evvel memleketi terk edenlerin vergileri memleketi terke tekaddüm eden 15 gün içinde
tarh olunur. 2 numaralı bentte yazılı diger ücret (...) sahipleri tarh zamanlarında vergi karnelerini
baglı oldukları vergi dairelerine ibraz ederek vergilerini tarh ettirmeye mecburdurlar.
YILLIK BEYANA TABI GELIRLER ÜZERINDEN TAHAKKUK EDEN VERGILERDE ÖDEME:
1. ubat ayı içerisinde verilmesi gereken beyanname ile bildirilen gelir üzerinden tahakkuk ettirilen
gelir vergisi ubat ve Haziran aylarında;
2. Mart ayı içerisinde verilmesi gereken beyanname ile bildirilen gelir üzerinden tahakkuk ettirilen
gelir vergisi Mart ve Temmuz aylarında;
Olmak üzere iki esit taksitte ödenir.
VERGI TEVKIFATININ YATIRILMASI: 94 üncü madde geregince yapılan vergi tevkifatı vergi
kesenler tarafındanbeyanname verecekleri ayın yirmialtıncı günü aksamına kadar baglı bulundukları
vergi dairesine yatırılır.
MÜNFERIT BEYANNAME ILE BILDIRILEN KAZANÇLARIN VERGISI: Münferit beyanname ile
bildirilen kazançların vergisi beyanname verme süresi içinde vergi dairesine ödenir.
GEÇICI VERGI: Ticari kazanç sahipleri ( basit usulde vergilendirilenler hariç ) ile serbest meslek
erbabı cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere bu Kanunun ticari veya
mesleki kazancın tespitine iliskin hükümlerine göre (indirim ve isitisnalar ile Vergi Usul Kanunun
degerlemeye ait hükümleri de dikkate alınarak ) belirlenen ilgili hesap döneminin altısar aylık
kazançları Üzerinden 103 üncü maddede yer alan tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oranda geçici
vergi öderler. Geçici vergi matrahının hesaplanmasında dönem sonu mal mevcutları kayıtlar
üzerinden tespit edilebilir .
VERGI TEVKIFATININ MAHSUBU: Yıllık beyannamede gösterilen gelire dahil kazanç ve
iratlardan bu kanuna göre kesilmis bulunan vergiler beyanname üzerinden hesaplanan Gelir
Önemli notlar
Belli bir hesap dönemi sonunda elde edilen satıs hasılatı ile bu hasılata iliskin maliyet ve giderler
arasındaki olumlu fark veya isletmenin hesap dönemi sonundaki öz sermayesinin hesap dönemi
basındaki öz sermayesi ile karsılastırılması sonucu tespit edilen olumlu farkı ticari kar olarak
tanımlayabiliriz Kısacası ticari kar su sekilde ifade edilebilir:
Ticari Kar= (Net Satıslar+Diger Gelirler)-(Satısların Maliyeti+Faaliyet Giderleri+Diger Giderler)
11
Ticari bilanço ile mali bilanço arasındaki farkları su sekilde özetleyebiliriz:
1-Ticari bilançoda iktisadi kıymetler Türk Ticaret Kanununda ve Sermaye Piyasası Kanununda
düzenlenen degerleme ölçülerine göre mali bilançoda ise Vergi Usul Kanununda yer alan
degerleme ölçülerine göre degerlenir.
2-6sletmeden çekilen kıymetler ticari bilançoda dikkate alınmazken mali bilançoda bunlar ayrıca
dikkate alınır.
3-Faaliyet giderleri kavramı ticari bilanço düzenlenirken oldukça genis kapsamlı olarak dikkate
alınırken (örnegin sahsi vergi ve cezalar yapılan yasadısı harcamalar v.b. giderler) mali bilanço
düzenlenirken kanunen kabul edilen ve edilmeyen giderler olarak sınıflandırılmıstır
4-Yedek akçeler ticari bilanço açısından kazancı azaltan bir unsur olarak dikkate alınırken mali
bilanço açısından bu mümkün degildir.
Sabit Oran matraha göre degisiklik göstermeyen diger bir ifadeyle verginin matrahı ne olursa
olsun aynı oranda vergi hesaplanmasıdır. Sabit oranlı vergilere Kurumlar Vergisini (%33) Katma
Deger Vergisini ( genel oran %1 ve Emlak Vergisini (arazi vergisi %03 arsa vergisi %06) örnek
olarak gösterebiliriz.
Degisken oranlı vergilerde ise vergi matrahının artması veya azalmasına göre vergi oranı
degismektedir. Degisken oranlı vergi tarifeleri iki farklı sekilde düzenlenebilmektedir. Matrah
arttıkça vergi oranının artması (Artan Oranlı Tarife) veya matrah arttıkça vergi oranının düsmesi
(Azalan Oranlı Tarife). Türk Vergi Sisteminde Artan oranlı tarife uygulamasının en somut örnegini
Gelir Vergisinde görmekteyiz. Azalan oranlı vergi tarifesine örnek olarak Damga Vergisinde;
anonim eshamlı komandit ve limited sirket mukavelenameleri ve sermaye artırımları gösterilebilir
VERG6 SUÇ VE CEZALARI vergi kanunları hükümlerine aykırı hareket edenler VUKda yazılı vergi
cezaları ve diger cezalar ile cezalandırılır.
A-Vergi Ziyaı Cezası
VUKnun 344üncü maddesine göre vergi ziyaı suçu mükellef veya sorumlu tarafından vergi ziyaına
sebebiyet verilmesidir
B-Usulsüzlük Cezaları
Usulsüzlük vergi kanunlarının sekle ve usule iliskin hükümlerine riayet edilmemesidir.
Usulsüzlükler birinci ve ikinci derece usulsüzlük ile özel usulsüzlüklerden ibarettir.
Vergi Usul Kanunun 352inci maddesinde;
Vergi ve harç beyannamelerinin süresinde verilmemis olması
Tutulması zorunlu olan defterlerden herhangi birinin tutulmamıs olması
Defter kayıtlarının ve bu kayıtlarla ilgili vesikaların dogru bir vergi incelemesi yapılmasına olanak
vermeyecek derecede noksan usulsüz veya karısık olması
VUKnun kayıt nizamına iliskin hükümlerine uyulmamıs olması
6se baslamanın zamanında bildirilmemis olması
Seklinde özetlenebilecek haller Iinci derece usulsüzlük cezası kesilmesini gerektiren nedenler
olarak sayılmıstır. Usulsüzlük fiili resen taktiri de gerektirirse usulsüzlük cezası iki kat olarak
kesilecektir.
VERG6 YARGISI : Mükellefler ve kendilerine vergi cezası kesilenler tarh edilen vergiler ve kesilen
cezalara karsı vergi mahkemelerinde dava açabilirler.Vergi dairesi takdir komisyonlarınca takdir
olunan matrahlara karsı vergi mahkemelerinde dava açabilir.Vergi daireleri M.B dan izin almadıkları
sürece Danıstay a temyiz davası açamazlar.Vergi mahkemelerinde dava açabilmek için verginin
tarh edilmesi cezanın kesilmesi takdir komisyonlarının kararının teblig edilmis olması kesinti
yoluyla alınan vergilerde istihkak sahibine ödemenin yapılmıs ve verginin kesilmis olması
gerekir.Mükellefler kendilerince beyan edilen matrahlar üzerinden tarh edilen vergiler için dava
açamazlar (vergi hatası davaları hariç).
Dava Açma Süreleri : Vergi davalarında dava açma süresinin baslangıcı;
1. Tahakkuku tahsile baglı olan vergilerde tahsilatın yapıldıgı
2. Tebligin yapıldıgı
3. Kesinti yoluyla alınan vergilerde istihkak sahibine ödemenin yapıldıgı
4. Tecile baglı vergilerde tecilin yapıldıgı6darenin dava açacagı durumlarda komisyon kararının
12
idareye teblig edildigi günden sonra baslar. Ve otuz gündür.
5. Dava açma kural olarak tarh edilen vergi ve cezaların dava konusu edilen kısımlarını
durdurur.Dava mükellef tarafından açılmıs ve lehte sonuçlanmıssa vergi dairesinin islemi iptal edilir.
Girisilen tarhiyat islemi ortadan kaldırılır. Ödenmis vergi varsa iade edilir.Vergi mahkemelerince
verilen nihai kararlar Danıstay da temyiz edilir. Temyiz süresi 30 gündür.
C-6syeri Kapatma Cezası
VUK nun mükerrer 354.maddesinde faturagider pusulasıyazar kasa fisi vb belgelerin bir takvim yılı
içersinde üç defa kullanılmadıgının veya bulundurulmadıgının tespiti halinde ikinci tespitten sonra
mükellefin yazı ile uyarılması sartıyla isyerlerinin bir haftaya kadar kapatılabilmesine imkan
vermektedir. Bir takvim yılı içersinde ilk defa uygulanan isyeri kapatma cezası para cezasına
çevrilebilecektir. Para cezası asgari ücretin bir yıllık brüt tutarından az olmamak üzere mükellefin
bir önceki yıl gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde yer alan dönem kazancının %5 i olarak
hesaplanacaktır.
Para cezasının hesaplanmasında beyannamede yer alan ve kapatma ile ilgisi olmayan kazanç ve
iratlar dikkate alınmayacaktır. Aynı isletmenin birden fazla isyerinin olması halinde kapatılacak
isyerine isabet eden kazanç tutarı dikkate alınacaktır.
D-Kaçakçılık Cezası
VUK hükümlerine göre bir takım kaçakçılık suçlarının para cezası ile cezalandırmalarının
yanındahürriyeti baglayıcı cezalarla cezalandırılması da hüküm altına alınmıstır. VUKun
359.maddesine göre:Vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen saklanması ve ibraz
mecburiyeti bulunan Defter ve kayıtlarda muhasebe hileleri yapanlar gerçek olmayan veya kayda
konu islemlerle ilgisi olmadan kisiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve
islemleri vergi matrahının azalmasının sonucunu doguracak sekilde tamamen veya kısmen baska
defterbelge veya diger kayıt ortamlarına kaydedenlerDefter kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya
gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar
hakkında altı aydan üç yıla kadar hapis cezası hükmolunur.
Hükmolunan hapis cezası para cezasına çevrilebilir. AyrıcaVergi kanunları uyarınca tutulan veya
düzenlenen saklama ve ibraz mecburiyeti bulunan;defter kayıt ve belgeleri yok edenler veya
defter sayfalarını yok ederek yerine baska yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar veya
bu belgeleri kullananlar Belgeleri Maliye Bakanlıgı ile anlasması olmadıgı halde basanlar ile sahte
olarak basanlar veya bu belgeleri kullanalarhakkında on sekiz aydan üç yıla agır hapis cezası
uygulanır.3712nci maddedeki pismanlık sartlarına uygun olarak durumu ilgili makamlara bildirenler
hakkında bu madde hükmü uygulanmaz.
E-Vergi Mahremiyetinin 6hlali Suçu ve Cezası
Vergi mahremiyeti VUK nun 5.maddesinde yer almaktadır. Buna görevergi muameleleri ve
incelemeleri ile ugrasan memurlarvergi yargı kuruluslarında görevli olanlarvergi komisyonlarına
katılanlar ve bilirkisiler görevlerinden dolayı ögrendikleri ve gizli kalması gereken bilgileri
açıklayamaz veya üçüncü kisilerin yararına kullanamazlar. Buna uymayanlar hakkında hapis cezası
uygulanır. Ancakvergi levhası asılmasıvergi yüzsüzlerinin teshirisahte ve muhteviyatı itibariyle
yanıltıcı belge düzenleyenlerin açıklanması ve mükelleflerin beyan ve tahakkuk eden vergilerinin
vergi dairelerinin ilan panosunda ilanı vergi mahremiyetinin ihlali olarak kabul edilmez.
F-Mükellefin Özel 6slerini Yapma Cezası
Yukarıda sayılan kisiler akrabalarının ve kanunu temsilci veya vekili bulundukları isletmelerin vergi
incelemesi ve takdir isleri ile ugrasamazlar ve mükelleflerin vergi kanunları ile getirilmis islemlerini
ücretsiz dahi olsa yapamazlar. Bu kurala uymayanlar hakkında hapis cezası uygulanır
VIII-VERG6 CEZALARININ ORTADAN KALKMASI
Vergi cezaları mükellefin baglı oldugu vergi dairesi tarafından düzenlenecek bir ceza ihbarnamesi
ile kesilir. Vergi cezaları cezaya karsı vergi mahkemesinde dava açılmamıssa dava açma süresinin
bittigi tarihten; vergi mahkemesinde dava açılmıs ise mahkeme kararı üzerine vergi dairesince
düzenlenecek ihbarnamenin ilgiliye teblig tarihinden baslayarak bir ay içinde ödenir. (VUK md.368)
Vergi cezalarını ortadan kaldıran haller sunlardır:
A-Ödeme
13
B-Yanılma
Yetkili makamların mükellefin kendisine yazıyla yanlıs bilgi vermeleri halinde veya bir hükmün
uygulanması konusunda yetkili makamların görüs ve düsüncelerini degistirmis olmaları durumunda
vergi cezası kesilmez.
C-Ölüm
D-Mücbir Sebepler
E-Uzlasma
I-Pismanlık ve 6slah
VUK nun 371.maddesi ile mükelleflere vergi zıyaı cezasını gerektiren fiillerini kendiliklerinden
idareye bildirmeleri halinde bu cezadan kurtulabilme imkanı getirilmistir. Kanunda yazılı sartlara
uyularak verilen pismanlık beyannameleri için sadece usulsüzlük cezası kesilerek vergi ziyaı cezası
uygulanmayacaktır. Ayrıca pismanlık sartlarının yerine getirilmesi halinde kaçakçılık fiilini isleyenler
hakkında katılmatesvik ve yardıma iliskin hükümler uygulanmaz
Degerleme Esasları
Degerleme vergi matrahlarının hesaplanmasıyla ilgili iktisadi kıymetlerin takdir ve tespitidir.
Degerleme Ölçüleri:
1. Maliyet Bedeli : 6ktisadi kıymetin elde edilmesi veya degerinin arttırılmasıyla ilgili olarak yapılan
giderlerdir
2. Borsa Rayici : Menkul kıymetler veya ticaret borsasına kayıtlı olan iktisadi kıymetlerin
degerlemeden önceki son islem gününde borsadaki islemlerin ortalama degerini ifade eder.
3. Tasarruf Degeri : Tasarruf degeri bir iktisadi kıymetin degerleme günüde sahibi için arz ettigi
gerçek degerdir.
4. Mukayyet Deger : 6ktisadi kıymetin muhasebe hesaplarında gösterildigi hesap degeridir.
5. 6tibari Deger : Her türlü senetler ile tahvillerin üzerinde yazılı olan degerdir.
6. Rayiç Bedel: 6ktisadi kıymetin degerleme günündeki normal alım satım degeridir.
7. Emsal Bedel: Gerçek bedeli olmayan veya bilinemeyen veya dogru olarak tespit edilemeyen bir
malın degerleme gününde satılması halinde emsaline göre haiz olacagı degerdir.Emsal Bedel :
Ortalama Fiyat Esası Maliyet Bedeli Esası (maliyeti bilinen veya hesaplanacak malın maliyet
bedeline toptan satıslar için % 5 perakende satıslar için ise % 10ilave edilerek bulunur) Takdir
Esası ile tespit edilir.
8. Vergi Degeri : Bina ve arsanın Emlak Vergisi Kanununa göre tespit edilen degerdir.