AMME ALACAKLARININ TAHSIL USULÜ HAKKINDA KANUN
Genel esaslar
Devlete il özel idarelerinebelediyelere vergi resim harç ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı
vergi cezası para cezası gibi asli gecikme zammı faiz gibi feri amme alacakları ve aynı idarelerin akitten
haksız fiil ve haksız iktisaptan doganlar dısında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından dogmus olan diger
alacakları ile; bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur.
Kanundaki terimler:
Bu kanundaki amme alacagı terimi: 1inci ve 2nci maddeler sümulüne giren alacakları
Amme borçlusu veya borçlu terimi: Amme alacagını ödemek mecburiyetinde olan hakiki ve hükmi sahısları
ve bunların kanuni temsilci veya mirasçılarını ve vergi mükelleflerini vergi sorumlusunu kefili ve yabancı
sahıs ve kurumlar temsilcilerini
Alacaklı amme idaresi terimi: Devleti vilayet hususi idarelerini ve belediyeleri
Tahsil dairesi terimi: Alacaklı amme idaresinin bu kanunu tatbik etmekle vazifeli dairesini servisini memur
veya memurlarını
Yalnızca mal olarak geçen terim: Menkul gayrimenkul ;gemiler dahil mallarla her çesit hak ve alacakları
Para cezaları terimi:Amme tazminat inzibati mahiyette olsun olmasın bütün para cezalarını
Takibat giderleri terimi: Cebri icradan dogan muameleler sırasında yapılan zor kullanma ilan haciz nakil
ve muhafaza giderleri gibi her türlü giderleri ifade eder.
Tebligler ve müddetlerin hesaplanması:
Hilafına bir hüküm bulunmadıkça bu kanunda yazılı müddetlerin hesaplanmasında ve tebliglerin
yapılmasında Vergi Usul Kanunu hükümleri tatbik olunur.
Amme alacaklarının korunması
Teminat hükümleri
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 344 üncü maddesi uyarınca vergi ziyaı cezası kesilmesini gerektiren haller
ile 359 uncu maddesinde sayılan hallere temas eden bir amme alacagının salınması için gerekli
muamelelere baslanmıs oldugu takdirde vergi incelemesine yetkili memurlarca yapılan ilk hesaplara göre
belirtilen miktar üzerinden tahsil dairelerince teminat istenir.
Türkiyede ikametgahı bulunmayan amme borçlusunun durumu amme alacagının tahsilinin tehlikede
oldugunu gösteriyorsa tahsil dairesi kendisinden teminat isteyebilir.
Teminat ve degerlenmesi:
Teminat olarak sunlar kabul edilir:
1. Para
2. Bankalar tarafından verilen süresiz teminat mektupları
3. Hazine tahvil ve bonoları
4. Hükümetçe belli edilecek Milli esham ve tahvilat ;Bu esham ve tahvilat teminatın kabul edilmesine en
yakın borsa cetvelleri üzerinden % 15 noksanıyla degerlendirilir.
5. Ilgililer veya ilgililer lehine üçüncü sahıslar tarafından gösterilen ve alacaklı amme idarelerince haciz
varakalarına müsteniden haczedilen menkul ve gayrimenkul mallar
Teminat sonradan tamamen veya kısmen degerini kaybeder veya borç miktarı artarsa teminatın
tamamlanması veya yerine baska teminat gösterilmesi istenir.
Borçlu verdigi teminatı kısmen veya tamamen aynı degerde baskalarıyla degistirebilir.
ahsi kefalet:
10uncu maddeye göre teminat saglayamayanlar muteber bir sahsı müteselsil kefil ve müsterek müteselsil
borçlu gösterebilir.
ahsi kefalet tespit edilecek sartlara uygun olarak noterden tasdikli mukavele ile tesis olunur.
ahsi kefaleti ve gösterilen sahsı kabul edip etmemekte alacaklı tahsil dairesi yetkilidir.
Teminat hükmünde olan esya:
Bar otel han pansiyon çalgılı yerler sinemalar oyun ve dans yerleri birahane meyhane genelevler
içerisinde bulunan esya ve malzeme 2004 sayılı Icra ve Iflas Kanununun 270 271inci maddeleri hükümleri
mahfuz kalmak sartıyla bu müesseselerin isletilmesinden dogan amme borçlarına karsı teminat
hükmündedir.
Üçüncü sahısların Medeni Kanunun 688 ve Borçlar Kanununun 222nci maddelerine müsteniden
yapacakları istihkak iddiaları mahfuz kalmak sartıyla bu yerlerdeki mallar üzerindeki istihkak iddiaları
alacaklı amme idaresinin bu teminat hakkını ihlal etmez.
Ihtiyati haciz
Ihtiyati haciz asagıdaki hallerden herhangi birinin mevcudiyeti takdirinde hiçbir müddetle mukayyet
olmaksızın alacaklı amme idaresinin mahalli en büyük memurunun kararıyla haczin ne suretle yapılacagına
dair olan hükümlere göre derhal tatbik olunur.
1. 9uncu madde geregince teminat istenmesini mucip haller mevcut ise
2. Borçlunun belli ikametgahı yoksa
3. Borçlu kaçmıssa veya kaçması mallarını kaçırması ve hileli yollara sapması ihtimalleri varsa
4. Borçludan teminat göstermesi istendigi halde belli müddette teminat veya kefil göstermemis yahut sahsi
kefalet teklifi veya gösterdigi kefil kabul edilmemisse
5. Mal bildirimine çagrılan borçlu belli müddet içinde mal bildiriminde bulunmamıs veya noksan bildirimde
bulunmussa
6. Hüküm sadır olmus bulunsun bulunmasın para cezasını müstelzim fiil dolayısıyla amme davası açılmıs
ise
7. Iptali istenen muamele ve tasarrufun mevzuunu teskil eden mallar bu mallar elden çıkarılmıssa elden
çıkaranın diger malları hakkında uygulanmak üzere bu kanunun 27 29 30uncu maddelerinin tatbikini
icabettiren haller varsa.
Ihtiyati hacizde borçlu tarafından gösterilecek teminat:
Ihtiyaten haczolunan mallar istenildigi zaman para veya ayın olarak verilmek ve bu hususu temin için
malların kıymetleri depo edilmek yahut tahsil dairesinin bulundugu mahalde ikametgah sahibi bir sahıs
müteselsil kefil gösterilmek sartıyla borçluya ve mal üçüncü sahıs yedinde haczolunmussa bir taahhüt
senedi alınarak kendisine bırakılabilir.
Ihtiyati hacze itiraz:
Haklarında ihtiyati haciz tatbik olunanlar haczin tatbiki gıyapta yapılan hacizlerde haczin tebligi tarihinden
itibaren 7 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz islerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde ihtiyati
haciz sebebine itiraz edebilirler.
Ihtiyati hazin kaldırılması:
Borçlu 10uncu maddenin 5inci bendinde yazılı menkul mallar hariç olmak üzere mezkur maddeye göre
teminat gösterdigi takdirde ihtiyati haciz haczi koyan merci tarafından kaldırılır.
III Ihtiyati tahakkuk
Asagıdaki hallerden birinin bulunması takdirinde vergi dairesi müdürünün yazılı istegi üzerine defterdar
mükellefin henüz tahakkuk etmemis vergi ve resimlerinden Maliye Bakanlıgınca tespit ve ilan edilecek
olanlarla bunların zam ve cezalarının derhal tahakkuk ettirilmesi hususunda yazılı emir verebilir.
Vergi dairesi müdürü bu emri derhal tatbik eder:
1. 13üncü maddenin 1 2 3 ve 5inci bentlerinde yazılı ihtiyati haciz sebeplerinden birisi mevcut ise
2. Mükellef hakkında 110uncu madde geregince takibata girisilmisse
3. Tesebbüsün muvazaalı oldugu ve hakikatte baskasına aidiyeti hakkında deliller elde edilmisse.
Ihtiyati tahakkukun neticeleri:
Hakkında 17nci madde geregince muamele yapılan mükellefin mezkur maddede yazılı vergi resim ve
cezalarından matrahı belli olanlar itirazlı olsun olmasın hesap edilen miktar üzerinden derhal tahakkuk
ettirilir.
Geçmis yıllara ve cereyan etmekte olan yılın geçen aylarına ait matrahı henüz belli olmıyan ve 17nci
maddede sayılan vergi resim ve cezaları geçici olarak harici karinelere göre takdir yolu ile tespit ettirilen
matrahlar üzerinden hesaplanır. Bu suretle hesap olunan vergi resim ve bunların zam ve cezaları derhal
tahakkuk ettirilir.
Bu esasa göre tahakkuk eden vergi ve resimler ve bunların zam ve cezaları kanunlarına göre ödeme
zamanları gelmeden tahsil olunmaz. Ancak bunlar için derhal ihtiyati haciz tatbik olunur.
Ihtiyati tahakkukun düzeltilmesi:
Alacagın hususi kanununa göre tahakkukundan sonra ihtiyati tahakkukla hususi kanununa müstenit
tahakkuk arasındaki fark hususi kanununa müstenit tahakkuka göre düzeltilir.
Bu düzeltmenin yapılabilmesi için beyannameye müstenit tarhiyatta verilen beyannamenin tetkik edilerek
kabul edilmis olması itirazlı tarhiyatta kesinlesmenin vukuu Devlet surasına müracaat edilmis olan hallerde
Devlet surasından nihai bir kararın çıkmıs olması lazımdır. Ihtiyati tahakkuk mevzuu olan devre
beyannamesinin verildigi tarihten itibaren en geç iki ay içinde tetkiki mecburidir.
Ihtiyati tahakkuka itiraz:
Haklarında ihtiyati tahakkuk üzerine ihtiyati haciz tatbik olunanlar ihtiyati tahakkuk sebeplerine ve miktarına
15inci madde geregince itirazda bulunabilirler.
IV Diger korunma hükümleri
Amme alacaklarında rüçhan hakkı:
Üçüncü sahıslar tarafından haczedilen mallar paraya çevrilmeden evvel o mal üzerine amme alacagı için de
haciz konulursa bu alacak da hacze istirak eder ve aralarında satıs bedeli garameten taksim olunur.
Rehinli alacaklıların hakları mahfuzdur. Ancak gümrük resmi bina ve arazi vergisi gibi esya ve
gayrimenkulün aynından dogan amme alacakları o esya ve gayrimenkul bedelinden tahsilinde rehinli
alacaklardan evvel gelir.
Borçlunun iflası mirasın reddi ve terekenin resmi tasfiyeye tabi tutulması hallerinde amme alacakları
hakkında Icra ve Iflas Kanununun 206ncı maddesindeki sıraya göre muamele yapılır.
Amme alacaklarını kesip ödemek mecburiyetinde olanlar:
Amme alacagını borçlusundan kesip tahsil dairesine ödemek mecburiyetinde olan hakiki ve hükmi sahıslar
bu vazifelerini kanunlarında veya bu kanunda belli edilen zamanlarda yerine getirmedikleri takdirde
ödenmeyen alacak bu hakiki ve hükmi sahıslardan bu kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
Tahsil edilen amme alacaklarından yapılacak reddiyat sebebiyle mahsuplar:
Tahsil edilip de kanuni sebeplerle reddi icabeden amme alacakları istihkak sahiplerinin reddiyatı yapacak
olan amme idaresine olan muaccel borçlarına mahsup edilmek suretiyle red dolunur. .
Iptal davası açılması:
Amme borçlusunun bu kanunun 27 28 29 ve 30uncu maddelerinde yazılı tasarruf ve muamelelerinin iptali
için umumi mahkemelerde dava açılır ve bu davalara diger islere takdimen umumi hükümlere göre bakılır.
Iptal talebinde muhatap:
Madde 25 Iptal borçlu ile hukuki muamelede bulunan veya borçlu tarafından kendilerine ödeme yapılan
kimselerle bunların mirasçılarına ve suiniyet sahibi diger üçüncü sahıslara karsı istenir.
Hükümsüz sayılmada zamanasımı:
Madde 26 27 28 29 ve 30uncu maddelerde sözü geçen tasarrufların vukuu tarihinden bes yıl geçtikten
sonra mezkur maddelere istinaden dava açılamaz.
Ivazsız tasarrufların hükümsüzlügü:
Madde 27 Amme alacagını ödememis borçlulardan müddetinde veya hapsen tazyikına ragmen mal
beyanında bulunmayanlarla malı bulunmadıgını bildiren veyahut beyan ettigi malların borcuna kifayetsizligi
anlasılanların ödeme müddetinin basladıgı tarihten geriye dogru iki yıl içinde veya ödeme müddetinin
baslamasından sonra yaptıkları bagıslamalar ve ivazsız tasarruflar hükümsüzdür.
Bagıslama sayılan tasarruflar:
Madde 28 Yirmi yedinci maddenin tatbiki bakımından asagıdaki tasarruflar bagıslama hükmündendir:
1. Üçüncü dereceye kadar (bu derece dahil) kan hısımlarıyla esler ve ikinci dereceye kadar (bu derece
dahil) sıhri hısımlar arasında yapılan ivazlı tasarruflar
2. Kendi verdigi malın akdin yapıldıgı sıradaki degerine göre borçlunun ivaz olarak pek asagı bir fiyat kabul
ettigi akitler
3. Borçlunun kendisine yahut üçüncü bir sahıs menfaatine kaydı hayat sartıyla irat ve intifa hakkı tesis ettigi
akitler.
Hükümsüz sayılan diger tasarruflar:
Madde 29 Amme alacagını ödemeyen borçlulardan müddetinde veya hapsen tazyikına ragmen mal
beyanında bulunmayanlarla malı bulunmadıgını bildiren veyahut beyan ettigi malların borcuna kifayetsizligi
anlasılanların ödeme müddetinin basladıgı tarihten geriye dogru iki yıl içinde veya ödeme müddetinin
baslamasından sonra yaptıkları tasarruflardan asagıda belirtilenler hükümsüzdür.
1. Borçlunun teminat göstermeyi evvelce taahhüt etmis oldugu haller müstesna olmak üzere borçlu
tarafından mevcut bir borcu temin için yapılan rehinler
2. Borca karsılık para veya mutat ödeme vasıtalarından gayrı bir suretle yapılan ödemeler
3. Vadesi gelmemis bir borç için yapılan ödemeler.
Amme alacagının tahsiline imkan bırakmamak maksadıyla yapılan tasarruflar:
Madde 30 Borçlunun malı bulunmadıgı veya borca yetmedigi takdirde amme alacagının bir kısmının veya
tamamının tahsiline imkan bırakmamak maksadıyla borçlu tarafından yapılan bir taraflı muamelelerle
borçlunun maksadını bilen veya bilmesi lazım gelen kimselerle yapılan bütün muameleler tarihleri ne olursa
olsun hükümsüzdür.
Üçüncü sahısların hakları ve mecburiyetleri:
Madde 31 27 28 29 ve 30uncu maddelerde sözü edilen tasarruf ve muamelelerden faydalananlar elde
ettiklerini elden çıkarmıslarsa takdir edilecek bedelini vermeye bu kanun hükümleri dairesinde vermeye
mecburdurlar. Bunlar karsılık olarak verdikleri seyden dolayı alacaklı amme idaresinden bir talepte
bulunamazlar.
Tasfiye halinde vazifeliler:
Madde 32 Hükmi sahısların tasfiyesinde bunların borçlu bulundukları amme alacaklarını ödeme ve bu
kanun hükümlerinin tatbikiyle ilgili vecibeleri tasfiye memurlarına geçer.
Tasfiye halinde mesuliyet:
Madde 33 Tasfiye memurları veya tasfiyeyi yürütenler tasfiyenin basladıgını üç gün içinde ilgili tahsil
dairelerine bildirmek mecburiyetindedirler.
Tasfiye memurları veya tasfiyeyi yürütenleramme idarelerinin her türlü alacaklarını ödemeden veya ödemek
üzere ayırmadan önce tasfiye sonucunda elde edileni dagıtamazlar veya bunlar üzerinde herhangi bir
sekilde tasarrufta bulunamazlar. Aksi halde tahakkuk etmis ve edecek amme alacaklarından tasfiye
memurları veya tasfiyeyi yürütenler sahsen ve müteselsilen mesul olurlar. Bu mesuliyet yapılan tasarrufların
ifade ettigi para miktarını geçemez.
Ortaklıgın feshini isteme:
Madde 34 Borçluya ait mal bulunmadıgı veya amme alacagını karsılamaya yetmedigi yahut borçlu veya
ortaklık tarafından bu kanuna göre teminat gösterilmedigi takdirde borçlunun sermayesi eshama münkasim
olmayan ortaklıklardaki hisselerinden amme alacagının tahsili için genel hükümler dairesinde ortaklıgın feshi
istenebilir. Sermayesi eshama münkasim komandit sirketlerinin komandite seriklerinin borçları için bu
madde hükmü mezkur sirketler hakkında da tatbik olunur.
Limited sirketlerin amme borçları:
Madde 35 Limited sirket ortakları sirketten tahsil imkanı bulunmayan amme alacagından sermaye
hisseleri oranında dogrudan dogruya sorumlu olurlar ve bu Kanun hükümleri geregince takibe tabi tutulurlar.
Kanuni Temsilcilerin Sorumlulugu
Tüzel kisilerle küçüklerin ve kısıtlıların vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kisiligi olmayan tesekküllerin mal
varlıgından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyecegi anlasılan amme alacakları
kanunî temsilcilerin ve tüzel kisiligi olmayan tesekkülü idare edenlerin sahsi mal varlıklarından bu Kanun
hükümlerine göre tahsil edilir.
Tüzel kisilerin tasfiye haline girmis veya tasfiye edilmis olmaları kanunî temsilcilerin tasfiyeye giris
tarihinden önceki zamanlara ait sorumluluklarını kaldırmaz.
Temsilciler tesekkülü idare edenler veya mümessiller bu madde geregince ödedikleri tutarlar için asıl
amme borçlusuna rücu edebilirler.
Birlesme devir bölünme ve sekil degistirme halleri
Bu Kanunun tatbiki bakımından;
a) Iki veya daha ziyade hükmî sahsın birlesmesi halinde yeni kurulan hükmî sahıs
b) Devir halinde devir alan hükmî sahıs
c) Bölünme halinde bölünen hükmî sahsın varlıklarını devralan hükmî sahıslar
d) ekil degistirme halinde yeni hükmî sahıs
Birlesen devir alınan bölünen veya eski sekildeki hükmî sahıs ve sahısların yerine geçer.
Ödeme zamanı ve önce ödeme:
Amme alacakları hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödenir.
Ödeme yeri:
Hususi kanunlarında ödeme yeri gösterilmemis amme alacakları borçlunun ikametgahının bulundugu yer
tahsil dairesine ödenir.
Ödeme ekli Makbuz:
Ödeme alacaklı tahsil dairesinin selahiyetli ve mesul memurları tarafından verilecek makbuz karsılıgı
yapılır.
Hususi ödeme sekilleri:
Maliye Vekaleti bu madde geregince ödeme yapılmasını ihtiyar ettigi takdirde ödemenin:
1. Çizgili çek kullanılmak suretiyle
2. Mükellef hesabından aynı bankadaki ilgili vergi dairesi veya Merkez Bankası hesabına münakale
suretiyle
3. Vergi dairelerinin veya Merkez Bankasının hesabı bulunan bankalara bu daireler hesabına ödeme
suretiyle
4. Postaneler vasıta kılınmak suretiyle
5. Banka kartı kredi kartı ve benzeri kartlar kullanılmak suretiyle
yapılmasını düzenlemeye selahiyetlidir.
Tahsilatı yapan veya ödemede bulunması gereken ilgili kurulusların bu görevleri süresinde yerine
getirmeyen sorumlularından ödemeye konu amme alacagının
% 10u nispetinde ayrıca ceza tahsil olunur.
Hususi ödeme sekillerinde ödeme tarihi:
41 inci maddeye göre yapılan ödemelerde çekin tahsil dairesine veya bankaya verildigi paranın bankaya
veya postaneye yatırıldıgı banka kartı kredi kartı ve benzeri kartlar ile yapılan ödemelerde islemin kartla
yapıldıgı
münakale emri üzerine paranın tahsil dairesi hesabına geçtigi gün ödeme yapılmıs sayılır.
Ödemenin mahsup edilecegi alacaklar:
Amme alacagına karsılık rızaen yapılan ödemeler sırasıyla; ödeme süresi baslamıs henüz vadesi
geçmemis içinde bulunulan takvim yılı sonunda zaman asımına ugrayacak aynı tarihte zaman asımına
ugrayacak alacaklarda her birine orantılı olarak vadesi önce gelen ve teminatsız veya az teminatlı olana
mahsup edilir. Ödemenin alacak aslı ile ferilerinin tamamını karsılamaması halinde mahsup alacagın asıl
ve ferilerine orantılı olarak yapılır.
Amme alacagına karsılık cebren tahsil olunan paralar; önce parayı tahsil eden dairenin artarsa aynı amme
idaresinin takibe istirak etmis olan diger alacaklı tahsil dairelerinin takip konusu alacak aslı ve ferilerine
orantılı olarak mahsup edilir.
Tecil:
Amme borcunun vadesinde ödenmesi veya haczin tatbiki veyahut haczolunmus malların paraya çevrilmesi
amme borçlusunu çok zor duruma düsürecekse borçlu tarafından yazı ile istenmis ve teminat gösterilmis
olmak sartıyla alacaklı amme idaresince veya yetkili kılacagı makamlarca; vergi resim harç ceza tahkik ve
takiplerine ait muhakeme masrafı vergi cezası para cezası ve gecikme zammı alacakları iki yılı bu
alacaklar dısında kalan amme alacakları ise bes yılı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil olunabilir.
Borcunun tecilini talep eden ancak talepleri uygun görülmeyerek reddedilen borçlular söz konusu borçlarını
reddin tebligi tarihinden itibaren idarece 30 güne kadar verilebilecek ödeme süresi içinde ödedikleri takdirde
bu amme alacagı ödendigi tarihe kadar faiz alınmak suretiyle tecil olunur.
Teminat asli ve feri amme alacaklarını karsılayacak miktarda olur. Haciz yapılmıssa mahcuz mal degeri
tutarınca teminat yerine geçer.
Tecilde taksit zamanları ve diger sartlar tecile selahiyetli makamlarca tespit olunur.
Tecil sartlarına riayet edilmemesi degerini kaybeden teminatın veya mahcuz malların tamamlanmaması
veya yerlerine baskalarının gösterilmemesi hallerinde amme alacagı muaccel olur.
Gecikme Zammı Nispet ve Hesabı:
Madde No 51 Amme alacagının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihinden
itibaren her ay için ayrı ayrı % 4 oranında gecikme zammı tatbik olunur. Ay kesirlerine isabet eden gecikme
zammı günlük olarak hesap edilir.
Gecikme zammı; 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre uygulanan vergi ziyaı cezalarında bu madde
uyarınca belirlenen oranda mahkemeler tarafından verilen ve ceza mahiyetinde olan amme alacaklarında
ise bu oranın yarısı ölçüsünde uygulanır.
Gecikme zammında tatbik müddeti ve diger hükümler:
Madde 52 Gecikme zammının tatbik müddeti amme alacagının tecilinde tecilin yapıldıgı iflas halinde
iflasın açıldıgı aciz halinde bu durumun sabit oldugu güne kadar olan müddettir.
Cebren tahsil ve sekilleri:
Ödeme müddeti içinde ödenmeyen amme alacagı tahsil dairesince cebren tahsil olunur. Cebren tahsil
asagıdaki sekillerden herhangi birinin tatbiki suretiyle yapılır.
1. Amme borçlusu tahsil dairesine teminat göstermisse teminatın paraya çevrilmesi yahut kefilin takibi
2. Amme borçlusunun borcuna yetecek miktardaki mallarının haczedilerek paraya çevrilmesi
3. Gerekli sartlar bulundugu takdirde borçlunun iflasının istenmesi.
Ödeme emri:
Amme alacagını vadesinde ödemeyenlere 7 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde
bulunmaları lüzumu bir quot;ödeme emriquot; ile teblig olunur. Ödeme emrinde borcun asıl ve ferilerinin mahiyet ve
miktarları nereye ödenecegi müddetinde ödemedigi veya mal bildiriminde bulunmadıgı takdirde borcun
cebren tahsil ve borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik
olunacagı gerçege aykırı bildirimde bulundugu takdirde hapis ile cezalandırılacagı kayıtlı bulunur. Ayrıca
borçlunun 114üncü maddedeki vazifeleri ve bu vazifeleri yerine getirmedigi takdirde hakkında tatbik
edilecek olan ceza bu ödeme emrinde kendisine bildirilir.
Belediye hududu dısındaki köylerde bulunan borçlulara ödeme emirleri muhtarlıkça teblig olunur. Ödeme
emirlerinin muhtarlıga tevdii tarihinden itibaren 15 gün içinde tebligat yapılmadıgı takdirde ödeme emirleri
teblig edilmemis olan borçluların isimleri ödeme emri hüküm ve mahiyetindeki bir quot;ödeme cetvelinequot; alınarak
borçlular borçlarını ödemeye ve mal bildiriminde bulunmaya çagrılırlar. Ödeme cetveli köy ihtiyar kurulu
kapısına bir örnegi de köyde herkesin görebilecegi umumi bir mahalle 10 gün müddetle asılmak suretiyle
teblig olunur.. Cebren tahsil ve takip ödeme emrinin tebligi veya ödeme cetvelinin indirilmesi tarihinde
baslamıs olur.
Borcunu vadesinde ödemeyenlere ait malları elinde bulunduran üçüncü sahıslardan bu malları 7 gün içinde
bildirmeleri istenir.
Teminatlı alacaklarda takip:
Karsılıgında teminat gösterilmis bulunan amme alacagı vadesinde ödenmedigi takdirde borcun 7 gün içinde
ödenmesi aksi halde teminatın paraya çevrilecegi veya diger sekillerle cebren tahsile devam olunacagı
borçluya bildirilir. 7 gün içinde borç ödenmedigi takdirde teminat bu kanun hükümlerine göre paraya
çevrilerek amme alacagı tahsil edilir.
Kefil ve yabancı sahıs veya kurumlar mümessillerini takip:
Kefil ve yabancı veya kurumların mümesilleri bu kanun hükümlerine göre ve aynen asıl borçluların tabi
tutuldukları usullerle takip olunur.
Ödeme emrine itiraz:
Kendisine ödeme emri teblig olunan sahıs böyle bir borcu olmadıgı veya kısmen ödedigi veya
zamanasımına ugradıgı hakkında teblig tarihinden itibaren 7 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz
islerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde itirazda bulunabilir. Itirazın sekli incelenmesi ve itiraz
incelemelerinin iadesi hususlarında Vergi Usul Kanunu hükümleri tatbik olunur. Borcun bir kısmına itiraz
eden borçlunun o kısmın cihet ve miktarını açıkça göstermesi lazımdır aksi halde itiraz edilmemis sayılır.
Itirazda bulunan borçlu bu kanuna göre teminat gösterdigi takdirde takip muamelesi itirazlı borç miktarı için
ve itiraz komisyonunca bu hususta karar verilinceye kadar durdurulur. Itiraz komisyonu bu itirazları en geç 7
gün içinde karara baglamak mecburiyetindedir.
Itirazında tamamen veya kısmen haksız çıkan borçludan hakkındaki itirazın reddolundugu miktardaki amme
alacagı % 10 zamla tahsil edilir. Itiraz komisyonlarının bu konudaki kararları kesindir. Borcun tamamına bu
madde geregince vaki itirazların tamamen veya kısmen reddi halinde borçlu ret kararının kendisine tebligi
tarihinden itibaren 7 gün içinde mal bildiriminde bulunmak mecburiyetindedir. Borcun bir kısmına karsı bu
madde geregince vaki itirazlar mal bildiriminde bulunma müddetini uzatamaz.
Mal bildirimi:
Mal bildirimi borçlunun gerek kendisinde gerekse üçüncü sahıslar elinde bulunan mal alacak ve
haklarından borcuna yetecek miktarın nevini mahiyetini vasfını degerini ve her türlü gelirlerini veya haczi
kabil mal veya geliri bulunmadıgını ve yasayıs tarzına göre geçim kaynaklarını ve buna nazaran borcunu ne
suretle ödeyebilecegini yazı ile veya sözle tahsil dairesine bildirmesidir.
Mal bildiriminde bulunmayanlar:
Kendisine ödeme emri teblig edilen borçlu 7 günlük müddet içinde borcunu ödemedigi ve mal bildiriminde
de bulunmadıgı takdirde mal bildirimde bulununcaya kadar bir defaya mahsus olmak ve üç ayı geçmemek
üzere hapisle tazyik olunur. Hapisle tazyik kararı ödeme emrinin tebligini ve 7 günlük müddetin bitmesini
müteakip tahsil dairesinin yazılı talebi üzerine icra tetkik mercii hakimi tarafından verilir.
Mal edinme ve mal artmaları:
Mal bildiriminde malı olmadıgını gösteren veyahut borca yetecek kadar mal göstermemis olan borçlu
sonradan edindigi malları ve gelirindeki artmaları edinme ve artma tarihinden baslayarak 15 gün içinde
tahsil dairesine bildirmeye mecburdur.
Haciz:
Borçlunun mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tespit edilen borçlu veya üçüncü sahıslar
elindeki menkul malları ile gayri menkullerinden alacak ve haklarından amme alacagına yetecek miktarı
tahsil dairesince haczolunur. Borçlu tarafından baskasının oldugu beyan veya üçüncü sahıs tarafından
ihtiyaten haciz veya istihkak iddia edilmis bulunan malların haczi en sonraya bırakılır. Ancak haczolunan
gayrimenkul artırmaya çıkarılmadan borçlu borcun itfasına yetecek menkul mal veya vadesi gelmis saglam
alacak gösterirse gayrimenkul üzerinde haciz baki kalmak üzere gösterilen menkul veya alacak da
haczolunur.
Diger hakların paraya çevrilmesi:
Tahsil dairesi borçlunun haklarını tasfiye bakımından onun haiz oldugu bütün selahiyetleri kullanarak bir
intifa hakkı veya taksim edilmemis bir miras veya istirak halinde tasarruf olunan bir mal hissesi gibi malların
paraya çevrilebilir hale gelmesini genel hükümler dairesinde saglar. Bu suretle paraya çevrilebilir hale gelen
mallar hakkında da bu kanun hükümleri tatbik olunur.
Haciz varakası:
Haciz muameleleri tahsil dairelerince düzenlenen ve alacaklı amme idaresinin mahallî en büyük memuru
veya tevkil edecegi memur tarafından tasdik edilen haciz varakalarına dayanılarak yapılır.
Köylerde haciz :
Köylerde ve Köy Kanunu tatbik edilen bucaklarda menkul mal haczi haciz varakası üzerine köy ihtiyar
kurullarınca yapılır.
Borçlu elinde haczedilen mallara karsı istihkak iddiaları:
Borçlu elinde bulunan bir malı üçüncü sahsın mülkü veya rehni olarak gösterdigi yahut üçüncü bir sahıs
tarafından o mal üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı iddia edildigi takdirde haczi yapan memur bunu haciz
zaptına geçirir. Keyfiyet iddia borçlu tarafından yapılmıssa üçüncü sahsa üçüncü sahıs tarafından
yapılmıssa borçluya bildirilir. Tahsil dairesi haczin zaptını aldıgı tarihten itibaren 7 gün içinde iddiayı
reddetmedigi takdirde istihkak iddiasını kabul etmis sayılır. Üçüncü sahıs teblig tarihinden itibaren 7 gün
içinde itiraz etmedigi takdirde istihkak iddiası dinlenmez. Istihkak iddiası tahsil dairesince kabul edilmez
veya borçlu tarafından istihkak iddiasına itiraz edilirse 7 gün içinde mahkemeye müracaat etmesi lüzumu
tahsil dairesince üçüncü sahsa bildirilir. Müddetinde dava açılmadıgı takdirde istihkak iddiasından
vazgeçilmez sayılır.
Üçüncü sahıs elinde haczedilen mallara karsı istihkak iddiaları :
Haczedilen mal borçlunun elinde olmayıp da o mal üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı iddia eden üçüncü
bir sahıs elinde ise keyfiyet haczi yapan memur tarafından haciz zaptına geçirilir. Malın borçluya ait oldugu
iddiasında bulunan tahsil dairesi keyfiyeti alacaklı amme idaresine bildirir. Alacaklı amme idaresi bildirme
tarihinden itibaren 15 gün içinde dava açmadıgı takdirde istihkak iddiası kabul edilmis sayılır.
Borçlu ile birlikte ikamet etmekte olan sahıslar tarafından istihkak iddiasında bulunuldugu takdirde mal
borçlunun elinde sayılır.
Istihkak iddiaları ile ilgili diger hükümler :
Istihkak davalarına bakmaya haczi yapan tahsil dairesinin bulundugu mahal mahkemesi selahiyetlidir.
Istihkak davaları diger islere takdimen görülür. Davacı takibin tehirini istedigi takdirde kendisinde mevcut
delillerin mahiyetine göre ve muhtemel zarara karsı kafi teminat alınmak suretiyle takibin tehirine
mahkemece karar verilebilir. Istihkak davası üzerine takibin tehirine karar verilir ve neticede dava
reddolunursa dava mevzuunu teskil eden mahcuz malın degerinin % 10u tutarında tazminat hükmolunur.
Amme idareleri arasında hacze istirak :
Her amme idaresi diger bir amme idaresi tarafından yapılan hacizlere amme alacagı bu haciz tarihinden
önce tahakkuk etmis olmak sartıyla haczedilen mallardan herhangi biri paraya çevrilinceye kadar istirak
edebilir.
Hacze istirak halinde hacizli malın bedelinden ilk önce haczi yapan dairenin alacagı tahsil olunur. Artanı
hacze istirak tarihi sırası ile alacaklarına mahsup edilmek üzere hacze istirak eden dairelere ödenir.
Haczedilemeyecek mallar :
Asagıda gösterilen mallar haczedilemez.
1. 233 sayılı Kamu Iktisadî Tesebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi iktisadî
devlet tesekkülleri kamu iktisadî kurulusları bunların müesseseleri baglı ortaklıkları istirakleri ve mahallî
idarelerin malları hariç olmak üzere Devlet malları ile hususî kanunlarında haczi caiz olmadıgı gösterilen
mallar.
2. Borçlunun sahsı ve meslegi için gerekli elbise ve esyası ile borçlu ve ailesine gerekli olan yatak takımları
ve ibadete mahsus kitap ve esyası.
3. Vazgeçilmesi kabil olmayan mutfak takımı ve pek lüzumlu ev esyası.
4. Borçlu çiftçi ise kendisinin ve ailesinin geçimleri için zaruri olan arazi ve çift hayvanları ve tasıtları ve diger
teferruat ve tarım aletleri; çiftçi degilse sanat ve meslegi için gerekli olan alet ve edevatı ve kitapları;
arabacı kayıkçı hamal gibi küçük tasıt sahiplerinin ancak geçimlerini saglayan tasıt vasıtaları
5. Borçlu veya ailesinin geçimleri için gerekli ise borçlunun tercih edecegi bir süt veren mandası veya inegi
veyahut üç keçi veya koyunu ve bunların üç aylık yem ve yataklıkları
6. Borçlu ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacakları ile;
7. Memleketin ordu ve zabıta hizmetlerinde malul olanlara baglanan emekli aylıkları ile bu kabil kimselerin
dul ve yetimlerine baglanan aylıklar ve ordunun hava ve denizaltı mensuplarına verilen uçus ve dalıs
ikramiyeleri
8. Bir yardım sandıgı veya dernegi tarafından hastalık zaruret ve ölüm gibi hallerde baglanan aylıklar
9. Vücut ve saglık üzerine ika edilen zararlar için tazminat olarak zarar görenin kendisi veya ailesine toptan
veya irat seklinde verilen veya verilmesi gereken paralar
10. Askerlik malullerine sehit yetimlerine verilen harp malullügü zammı ile 1485 sayılı kanun geregince
verilen tekel beyiyeleri
11. Harcırah Kanununa göre yapılan ödemeler
Kısmen haczedilebilen gelirler :
Aylıklar ödenekler her çesit ücretler intifa hakları ve hasılatı ilama baglı olmayan nafakalar emeklilik
aylıkları sigorta ve emeklilik sandıkları tarafından baglanan gelirler kısmen haczolunabilir. Ancak
haczolunacak miktar bunların üçte birinden çok dörtte birinden az olamaz.
Asgari ücreti asmayan aylık gelirlerin onda birinden fazlası haczolunamaz.
Yetismemis mahsullerin haczi :
Yetismemis her nevi toprak ve agaç mahsulleri yetismeleri zamanından geriye dogru iki ay içinde
haczolunabilir. Bu suretle haczedilmis olan mahsullerin borçlu tarafından baskasına devri haczi yapan tahsil
dairesine karsı hükümsüz olup takibatın devamına engel olmaz.
Bu hüküm alacagı gayrimenkul rehni ile saglanmıs olan alacaklının mütemmim cüzü olarak gayrimenkulün
yetismemis mahsulleri üzerinde haiz oldugu hakkı kaldırmaz. u kadar ki alacaklı rehnin paraya çevrilmesi
için mahsullerin yetismesinden önce takip isteginde bulunmus olmalıdır.
Haczin neticeleri :
Borçlu alacaklı amme idaresinin muvafakatini almaksızın hacizli mallarda tasarrufta
bulunamaz.Haczedilmis olan mal üzerinde üçüncü sahsın zilyedlik hükümlerine istinaden hüsnüniyetle elde
ettigi haklar mahfuzdur.
Paraya çevirme :
Haczedilen her türlü mallar satılarak paraya çevrilir.
Satıstan elde edilen bedelden takip masrafları ve takip edilen amme alacagı düsüldükten sonra geriye
kalan kısmı borçlunun ödeme zamanı gelmis veya muacceliyet kesbetmis borçlarına mahsup edilir ve
artanı hacze istirak etmis baska daire yoksa borçluya verilir hacze istirak etmis baska daire varsa artan
kısımdan evvela bu dairelerin alacakları ayrıldıktan sonra bakiyesi borçluya verilir.
Satıstan elde edilecek bedelin amme alacagından önce ödenmesi gereken borçlarla takip giderlerini
geçmeyecegi kesin olarak biliniyorsa hacizli malın satısını tahsil dairesi tehir edebilir. u kadar kialacagı
amme idaresi alacagından önce gelenlerin takip hakları mahfuzdur.
Aciz hali :
Yapılan takip sonunda borçlunun haczi caiz malı olmadıgı veya bulunan malların satıs bedeli borcunu
karsılamadıgı takdirde borçlu aciz halinde sayılır.Yapılan takip safhalarıyla bakiye borç miktarı bir aciz
fisinde gösterilerek aciz hali tespit olunur.
Aczin neticeleri :
Aciz halindeki borçlu hakkında teminat ve faiz aranmadan 48inci madde hükmü tatbik olunabilir
Alacaklı tahsil dairesi aciz halindeki borçlunun mali durumunu zamanasımı süresi içinde devamlı olarak
takip eder.
Menkul malların haczi:
Her türlü menkul mallar cins ve nevileri vasıfları alametleri sayı ve miktarları ve tahmin edilen degerleri
haciz zaptında tespit edilmek suretiyle haczolunur.
Haciz sırasında bulunacaklar ve haciz zaptı:
Haciz sırasında borçlu veya zilyed veya bunların; vekilleri isçi müstahdem veya aileleri efradından birisi
kendilerini temsilen bulunur. Bunlar haciz yerinde bulunmaz veya o sırada bulundurulmaları saglanamazsa
gıyapta haciz yapılır. Gıyapta yapılan hacizlerde zabıta memuru veya muhtar veya ihtiyar kurulu üyelerinden
biri veya borçlunun veya zilyedin komsularından iki kisi hazır bulundurulur. Tanzim edilen haciz zaptında
hacze esas olan haciz varakasının tarih ve numarası haczin yapıldıgı yer gün ve saat haczedilen malların
neler oldugu tahmin edilen degerleri haciz sırasında bulunan kimseler varsa üçüncü sahısların iddiaları
vesair lüzumlu hususlar belirtilir hazır bulunanlarca imzalanarak haciz isi tamamlanır.
Gıyapta yapılan hacizlerde zaptın bir örnegi borçlu veya zilyede derhal teblig olunur.
Üçüncü sahıslardaki menkul malların alacak ve hakların haczi:
Hamiline yazılı olmayan veya cirosu kabil senede dayanmayan alacaklar ile maas ücret kira vesaire gibi
her türlü hakların ve fiilen zabıt tanzimi suretiyle haczi kabil olmayan üçüncü sahıslardaki menkul malların
haczi borçlu veya zilyed olan veyahut alacak ve hakları ödemesi gereken hakiki hükmi sahıslara
kurumlara haciz keyfiyetinin tebligi suretiyle yapılır. Borçlunun alacagı veya üçüncü sahıstaki bir malı
haczedilip de üçüncü sahıs borcu olmadıgı veya malın yedinde bulunmadıgı veya haczin tebliginden evvel
borç ödenmis veya mal istihlak edilmis yahut kusuru olmaksızın telef olmus veya alacak borçluya veya
emrettigi yere verilmis oldugu gibi bir iddiada ise keyfiyeti haczin kendisine tebliginden 7 gün içinde tahsil
dairesine yazılı beyanla bildirmeye mecburdur. Bildirmedigi takdirde mal elinde ve borç zimmetinde sayılır
ve hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur. Menkul malların aynen teslimi mümkün olmadıgı takdirde
degeri ödenir. Üçüncü sahısların genel hükümler geregince asıl borçluya rücu hakları mahfuzdur.
Zor kullanma:
Haciz tatbikinde istendigi takdirde kilitli ve kapalı mahallerin açılması ve her türlü esyanın gösterilmesi
mecburidir. Gerekirse bu yerler zorla açtırılır kilit ve her türlü tertipler kırılabilir. Haczolunan malların zorla
alınmasında hal ve durumun gerektirdigi her türlü zora basvurulabilir. Borçlunun üzerinde haczi kabil
kıymetli mallar bulundugu ve kendisi bunları rızasıyla teslim etmedigi veya üzerinde sakladıgı takdirde
sahsına karsı da zor kullanılır.
Hacizde degerleme:
Haczedilen mallara haczi yapan memur tarafından deger biçilir borçlunun müracaatı üzerine veya tahsil
dairesince lüzum görüldügü takdirde yeniden bilirkisiye deger biçtirilir.
Haczedilen menkul malların korunması:
Haczedilen para kıymetli maden mücevher ticari senet hisse senedi ve tahvil gibi menkul mallar
kaybolmalarını ve degistirilmelerini önleyecek tedbirler alınarak tahsil dairelerince muhafaza olunur.
Sair menkul mallar uygun bir yerde muhafaza altına alınır veya güvenilir bir sahsa veyahut güvenilir bir
sahsın kefaleti altında borçlunun veya zilyedin kendisinde bırakılır.
Menkul malları koruyacak olanların mecburiyet ve mesuliyetleri:
Borçlular zilyedler güvenilir sahıslar 82inci madde geregince kendilerine bırakılan malları alacaklı amme
idarelerince yapılacak ilk talep üzerine derhal ve kendilerine teslim edildigi zamandaki durumları ile geri
vermek mecburiyetindedirler. Bu mecburiyeti yerine getirmeyenler haklarında yapılacak ceza takibinden
baska bu malların kendilerine atfolunamayacak bir sebepten dolayı telef veya zayi oldugunu ispat
edemedikleri takdirde geri verilmeyen malların degerleri tutarınca borçlu sayılıp bu kanunun hükümleri
geregince takip olunurlar.
Menkul malların satısı:
Menkul mallar tahsil dairelerince köylerde ihtiyar kurullarınca haciz yapıldıgı tarihin üçüncü gününden
itibaren üç ay içinde satısa çıkarılır.
Bozulma çürüme ve benzeri sebeplerle muhafazasına imkan olmayan veyahut bekledigi takdirde mühim bir
deger düsüklügüne ugraması muhtemel bulunan malların paraya çevrilmesine derhal baslanabilir.
Satıs sekli artırma ve ilan:
Menkul mallar tahsil dairelerinin satıs mahallinde açık artırma ve pesin para ile satılır. Tahsil dairesince
uygun görülmesi halinde artırma malın mahallinde de yapılabilir. Açık artırma ile satısa çıkarılan mal
artırma sonunda üç defa yüksek sesle duyurulduktan sonra en çok artırana ihale edilir. Bozulma çürüme ve
benzeri sebeplerle korunması mümkün olmayan ya da bekledigi zaman önemli bir deger düsüklügüne
ugrayacagı anlasılan mallar en uygun yerde pazarlıkla borsası bulunan mallar ilgili borsada satılabilir. Ilk
artırmada satılamayan malların ikinci artırması bir baska il veya ilçede yapılabilir.Gerekli hallerde artırmanın
yapılacagı yer gün ve saat satılacak malların nevi önceden ilan olunur. Ilanın sekli artırmanın tarzı yeri
ve günü alacaklı amme idaresinin ve borçlunun menfaatine en uygun gelen sekli göz önünde tutularak
alacaklı amme idaresince tespit olunur. Satılan mal bedeli alınmadan teslim edilmez. Tahsil dairesi mal
bedelinin ihale gününü takip eden günden itibaren üç gün içinde ödenmesi için mühlet verebilir.
Müsterinin malı almaktan vazgeçmesi:
Müsteri malı almaktan vazgeçer veya verilen mühlet içinde bedelin tamamını vermezse mal ikinci defa
artırmaya çıkarılır ve en çok artırana ihale olunur. Mal birinci defa kendisine ihale olunan kimseden iki ihale
arasındaki fark ve diger zararlar ve % 5 faiz veya ikinci ihalede talip çıkmaması sebebiyle ihale
yapılamadıgı takdirde birinci ihale bedeli ve diger zararlar ve % 5 faiz ayrıca bir hüküm alınmasına hacet
kalmaksızın bu kanun hükümlerine göre tahsil edilir ve o mal için idarece yapılan her nevi masraflar alınmak
suretiyle mal kendisine terkolunur. Mal bedeli ihale yapılan sahıstan tahsil edilemedigi müddetçe asıl
borçlunun borçlu sıfatı devam eder.
Satılamayan menkul mallar:
Haczedilen menkul mallara verilen bedel 81inci maddede tespit olunan degerin % 75inden asagı olursa
veya hiç alıcı çıkmazsa ilk artırma tarihinden baslayarak 15 gün içinde uygun görülen zamanlarda bu mallar
tekrar satısa çıkarılır. Bu ikinci artırmada verilen bedel ne olursa olsun satıs yapılır.
Menkul mallar yerinde veya baska yere götürüldügü halde yine satılmaz veya tasıma giderlerinin çoklugu
yüzünden baska yere götürülmesi uygun görülmezse yukarıdaki 15 günlük sürenin bitmesinden itibaren 6 ay
içinde pazarlıkla satılır. Bu suretle de satılamadıgı takdirde haczedilen mallar borçluya geri verilebilir.
Gayrimenkul malların gemilerin haczi:
Her türlü gayrimenkul malların gemilerin haczi sicillerine islenmek üzere haciz keyfiyetinin tapuya veya
gemi sicillerinin tutuldugu daireye teblig edilmesi suretiyle yapılır.
Gayrimenkul haczi bunların hasılat ve menfaatlerine de samildir. Ancak borçlunun baskaca bir geliri yoksa
kendisinin ve ailesinin geçimleri için kafi miktarda mahsulden veya satıldıkça bedelinden münasip miktarı
borçluya bırakılır.
Alacaklı tahsil dairesi haczedilen gayrimenkul ve gemilerin idaresi ve isletilmesi menfaat ve hasılatın
toplanması için gereken tedbirleri alır.
Haczin rehinli alacaklılara bildirilmesi:
Gayrimenkul haczinde gayrimenkul kendilerine rehnedilmis olan alacaklılara tapu dairesince hacizden
haber verilir.
Satıs ve satıs komisyonları:
Gayrimenkuller satıs komisyonlarınca açık artırma ile satılır. Satıs komisyonu il ve ilçelerde en büyük mal
memurunun veya tevkil edecegi zatın reisligi altında belediye meclisi tarafından kendi azası arasından
seçilmis bir zat ile alacaklı amme idaresinin selahiyetli bir memurundan ve gayrimenkulün bulundugu yer
tapu sicil muhafızından tesekkül eder.
Gayrimenkullere deger biçme:
Satısa çıkarılacak gayrimenkullere bilirkisinin mütalaası alınmak suretiyle satıs komisyonu tarafından rayiç
deger biçilir.
Gayrimenkullerin satıs sartnamesi:
Tahsil dairesi satılacak gayrimenkuller için asagıdaki kayıtları ihtiva eden bir sartname tanzim eder:
1. Gayrimenkul malikinin adı soyadı ve adresi
2. Gayrimenkulün bulundugu mahalle sokak ve kapı numarası durumu ve hususi vasıfları
3. Gayrimenkulün artırmaya esas olarak biçilen rayiç degeri
4. % 75 nispetindeki teminat tutarı
5. Gayrimenkul üzerindeki henüz vadesi gelmemis rehinler hakkında gerekli bilgilerle satısın gayrimenkul
üzerindeki irtifak hakları gayrimenkul mükellefiyetleri ipotekler ipotekli borç senetleri irat senetleriyle
birlikte yapılacagı
6. Gayrimenkulün rehni suretiyle saglanmıs muaccel borçlar varsa bunların müsteriye devredilmeyip satıs
bedelinden tercihan ödenecegi
Gayrimenkul satısında ilan:
Alacaklı tahsil dairesi gayrimenkul satısını artırma tarihinden en az 15 gün önce baslamak sartıyla ilan
eder. Ilanların yer müddet ve sekillerine ait umumi esaslar Maliye Vekaletince tayin olunur.
Ilanda satısın yapılacagı yer gün saat ve satılacak gayrimenkulün durumu ile vasıfları gösterilir.
Ilanın birer örnegi borçluya vekil veya mümessiline ve gayrimenkulün tapu sicilinde hakkı kayıtlı
bulunanlardan adresi belli olanlara teblig olunur.
Gayrimenkul mallarda artırma ve ihale:
Artırmaya istirak edeceklerden gayrimenkule biçilmis rayiç degerin % 75u nispetinde 10uncu maddenin 1
ile 4üncü bentlerinde yazılı teminat alınır.
Gayrimenkul artırma sonunda üç defa bagırıldıktan sonra en çok artırana ihale olunur. u kadar ki artırma
bedeli gayrimenkul için biçilmis olan degerin % 75ini bulmak lazımdır. ayet amme alacagına rüçhanı olan
diger alacaklar bu gayrimenkul ile temin edilmis ise artırma bedelinin bu suretle rüçhanı olan alacakların
tutarından fazlaya çıkması ve yapılmıs ve yapılacak masrafları da karsılaması sarttır.
Gayrimenkulün rehni suretiyle saglanmıs muaccel borçlar alıcıya devredilmez satıs bedelinden ödenir.
Haczedilen gayrimenkullerin ayrılması mümkün olup da bir kısmının bedeli amme alacagını karsılamaya
yettigi takdirde borçlu yazı ile istemedikçe artan kısım satılmaz. Gerekirse tapu dairesine satılacak kısım
tefrik ettirilir.
Ihale kararının bir örnegi borçluya veya vekil veya mümessiline ve gayrimenkulün tapu sicilinde hakkı kayıtlı
bulunanlardan adresi belli olanlara teblig olunur.
Artırmanın uzatılması:
Artırmada yukarıdaki maddede yazılı miktar elde edilmemis ise en çok artıranın taahhüdü baki kalmak
sartıyla artırma 7 gün daha uzatılır. 7nci günü aynı saatte gayrimenkul en çok artırana ihale edilir. Evvelce
yapılan ilanda bu hususlar belirtilir. u kadar ki rüçhanlı alacaklı bulundugu takdirde ihale bedelinin rüçhanlı
alacakla birlikte masrafları da asması sarttır asmazsa satıs yapılmaz.
Ihalenin yapılamaması:
Artırmalarda istekli çıkmadıgı veya teklif edilen bedel 95inci maddede yazılı oldugu üzere rüçhanlı alacakla
masrafları asmadıgı takdirde amme idaresince teferrug edilinceye kadar gayrimenkul üzerindeki haciz
devam eder. Bu müddette tahsil dairesine herhangi bir istekli müracaat ettigi takdirde bu müracaat alacaklı
amme idaresince uygun görülmek sartiyle satıs için 7 günlük bir ilan yapılarak gayrimenkul 95inci madde
hükümleri dairesince en çok artırana ihale olunur. Gayrimenkul teferrug edilinceye kadar bir istekli çıkmadıgı
takdirde tahsil dairesi mahcuz malı uygun gördügü zamanlarda satısa çıkarabilir.
Gayrimenkul satıs bedelinin tahsili:
Gayrimenkul kendisine ihale olunan kimse derhal veya verilen mühlet içinde parayı vermezse ihale kararı
feshedilir ve gayrimenkul satıs komisyonunca hemen 7 gün müddetle artırmaya çıkarılır. Bu artırmayı
alakadarlara teblige hacet olmayıp yalnız ilanla iktifa olunur ve en çok artırana ihale edilir.
Birinci defa kendisine ihale yapılan kimse iki ihale arasındaki farktan ve diger zararlardan mesuldür. Ihale
farkı ve geçen günlerin faizi ayrıca hükme hacet kalmaksızın teminattan mahsubu yapıldıktan sonra
bakiyesi tahsil dairesince tahsil olunur. Faiz % 5ten hesap olunur. Aradaki farkın amme alacagını asan
miktarını bundan mesul olan sahıstan tahsil edebilmek üzere malı satılan amme borçlusuna dairece bir
vesika verilir.
Gayrimenkullerin teferrugu ve geri verilmesi:
Ikinci artırma tarihinden baslayarak bir yıl içinde gayrimenkul en az bir kere daha satısa çıkarıldıgı halde
satılmasına imkan bulunmadıgı takdirde gayrimenkul alacaklı amme idaresinin talebi üzerine ve satıs
komisyonu kararıyla amme idaresince teferrug edilebilir. Teferrug bedeli gayrimenkulün biçilen rayiç
degerinin % 50sidir.
Teferrug muamelesinin ikmalini müteakip takip ve teferrug masrafları düsüldükten sonra artan bedel borca
mahsup edilir. Teferrug edilen gayrimenkul teferrug kararı tarihinden itibaren bir yıl müddetle satısa
çıkarılamaz.
Borçlu satıs komisyonunun teferrug kararı tarihinden baslayarak bir yıl içinde amme alacagını gecikme
zamları ile birlikte ödedigi takdirde gayrimenkul kendisine geri verilir. Ferag masrafı borçluya aittir.
Teferrug kararı verilmeden evvel biçilen rayiç bedelin % 75i veya fazlasıyla hariçten talip çıkarsa alacaklı
amme idaresi teferrugdan vazgeçer.
Ihalenin neticesi fesih ve tescil:
Satıs komisyonu tarafından gayrimenkul kendisine ihale edilen alıcı o gayrimenkulün mülkiyetini iktisap
etmis olur. Ihalenin feshi gayrimenkulün bulundugu yerin icra tetkik merciinden sikayet yoluyla istenebilir.
Ihalenin ilgililere tebligi tarihi sikayet için muayyen olan 7 günlük müddete baslangıç sayılır. Tetkik merciinin
verecegi karar 10 gün içinde temyiz olunabilir. Temyiz talebini Temyiz Icra ve Iflas Dairesi tetkik eder. Ihale
edilen malın degeri iki bin lirayı astıgı takdirde murafaa istenebilir. Ihalenin feshi veya kaydın tashihi
hakkında baskaca mahkemeye veya idari kaza mercilerine müracaat olunmaz. Tescil için tapu dairesine
yapılacak tebligat sikayet için muayyen müddetin geçmesinden ve eger sikayet edilmisse sikayetin
intacından sonra yapılır.
Iflas yoluyla takip:
Amme alacaklarının tahsili için Icra ve Iflas Kanunu hükümleri dairesinde amme borçlusunun iflası
istenebilir.
Iflas dairesi amme alacaklarının iflas masasına geçirilmesini temin için hakkında iflas açılan kimseleri ve
basit ve adi tasfiye sekillerinden hangisinin tatbik edilecegini bulundugu yerdeki amme idarelerine
zamanında bildirmeye mecburdurlar.
Konkordato:
Amme idaresi tarafından iflas talebinde bulunulsa dahi tasdik edilen korkordato amme alacakları için
mecburi degildir.
Tahsil zamanasımı:
Amme alacagı vadesinin rastladıgı takvim yılını takip eden takvim yılı basından itibaren 5 yıl içinde tahsil
edilmezse zamanasımına ugrar. Para cezalarına ait hususi kanunlardaki zamanasımı hükümleri mahfuzdur.
Zamanasımından sonra mükellefin rızaen yapacagı ödemeler kabul olunur.
Zamanasımının Kesilmesi:
Asagıdaki hallerde zamanasımı kesilir:
1. Ödeme
2. Haciz tatbiki
3. Cebren tahsil ve takip muameleleri sonucunda yapılan her çesit tahsilat
4. Ödeme emri tebligi
5. Mal bildirimi mal edinme ve mal artmalarının bildirilmesi
6. Yukarıdaki 5 sırada gösterilen muamelelerden herhangi birinin kefile veya yabancı sahıs ve kurumlar
mümessillerine tatbiki veya bunlar tarafından yapılması
7. Ihtilaflı amme alacaklarında kaza mercilerince bozma kararı verilmesi
8. Amme alacagının teminata baglanması
9. Kaza mercilerince icranın tehirine karar verilmesi
10. Iki amme idaresi arasında mevcut bir borç için alacaklı amme idaresi tarafından borçlu amme idaresine
borcun ödenmesi için yazı ile müracaat edilmesi.
11. Amme alacagının özel kanunlara göre ödenmek üzere müracaatta bulunulması ve/veya ödeme planına
baglanması.
Kesilmenin rastladıgı takvim yılını takip eden takvim yılı basından itibaren zamanasımı yeniden islemeye
baslar. Zamanasımının bir bozma karariyle kesilmesi halinde zamanasımı baslangıcı yeni vade gününün
rastladıgı; amme alacagının teminata baglanması veya icranın kaza mercilerince durdurulması hallerinde
zamanasımı baslangıcı teminatın kalktıgı ve durma süresinin sona erdigi tarihin rastladıgı; takvim yılını takip
eden takvim yılının ilk günüdür.
Zamanasımının islememesi:
Borçlunun yabancı memlekette bulunması hileli iflas etmesi veya terekesinin tasfiyesi dolayısıyla hakkında
takibat yapılmasına imkan yoksa bu hallerin devamı müddetince zamanasımı islemez.
Zamanasımı islememesi sebeplerinin kalktıgı günün bitmesinden itibaren baslar veya durmasından evvel
baslamıs olan cereyanına devam eder.
Tabii afetler sebebiyle terkin:
Yangın yer sarsıntısı yer kayması su basması kuraklık don zararlı hayvan ve hasarat istilası ve bunlara
benzeyen afetler yüzünden zarara maruz kalan varlıklarının ve mahsullerinin en az üçte birini kaybedenler
adına tahakkuk ettirilmis ve afetlerin zarar verdigi gelir kaynakları ile ilgili amme alacakları Icra Vekilleri
Heyeti kararıyla kısmen veya tamamen terkin olunur.
Bu madde hükmünden faydalanmak için afetin vukuu tarihinden itibaren 6 ay içinde ilgili amme idaresine
yazı ile mürcaat edilmesi sarttır.
Tahsil Imkansızlıgı Sebebiyle Terkin:
Yapılacak takip sonunda tahsili imkânsız veya tahsili için yapılacak giderlerin alacaktan fazla bulundugu
anlasılan 5.000.000 liraya kadar (5.000.000 lira dahil)(*) amme alacakları amme idarelerince terkin yetkisini
haiz olanlar tarafından tahsil zamanasımı süresi beklenilmeksizin terkin olunabilir. Bakanlar Kurulu bu
miktarı on katını kadar artırmaya yetkilidir.
Maliye ve Gümrük Bakanı yukarıdaki fıkra hükmüne göre terkin edilecek amme alacagının miktarını
belirlemeye yetkilidir. .
Yasaklar ve cezalar
Bu kanunun tatbikinde vazifeli bulunan kimseler bu vazifeleri dolayısiyle amme borçlusunun ve onunla ilgili
kimselerin sahıslarına mesleklerine islerine muamele ve hesap durumlarına ait ögrendikleri sırlarla gizli
kalması lazım gelen diger hususları ifsa ettikleri takdirde 2 aydan 6 aya kadar hapis cezası ile
cezalandırılırlar.
Bu sırları kendileri veya baskaları için menfaat temini maksadı ile ifsa edenler bes aydan iki seneye kadar
hapis cezası ile cezalandırılır ve bu suçun failleri ile birinci fıkradaki suçun mükerrirlerinin bir daha Devlet
hizmetinde kullanılmamalarına karar verilir.
Bu Kanunun 41 inci maddesine göre amme alacagını tahsil yetkisi verilen kuruluslara yapacakları tahsile
yönelik bilgilerin verilmesi sırrın ifsaı sayılmaz. Bu bilgilerin verilmesine iliskin usul ve esaslar Maliye
Bakanlıgınca belirlenir.
Artırmalara katılamayacak ve artırmalarda mal satın alamayacak olanlar:
Bu kanunun tatbikinde vazifeli bulunan kimseler bu kanun geregince paraya çevrilecek malların artırmasına
ne kendi adlarına ne de diger kimseler ad ve hesabına istirak edemeyecekleri ve bu artırmalardan mal satın
alamayacakları gibi bu malları üçüncü sahıslar vasıtasıyla veya üçüncü sahıslara satın aldırıp onlardan bes
sene müddetle teferrug suretiyle dahi satın alamazlar. Bu memnuiyet bunların eslerine ve üçüncü dereceye
kadar (Bu derece dahil) kan ve sıhri hısımlarına da samildir. Bu madde hükmüne aykırı hareket edenler üç
aydan üç yıla kadar hapis ve altı aydan üç yıla kadar memuriyetten mahrumiyet cezası ile cezalandırılırlar.
Takdir muamelelerine ve kararlara istirak edemeyecek olanlar:
Bu kanunun tatbikine satıs komisyonu reis ve azasiyle bilirkisiler ve yine bu kanunun tatbiki münasebetiyle
kendilerine intikal edecek hadiselerin karara baglanmasına itiraz komisyonları reis ve azası :
1. Kendilerine nisanlılarına ve bosanmıs olsalar bile eslerine
2. Kan veya sıhri usul ve furuuna evlatlıgına veya kendisini evlat edinene yahut kan hısımlıgında üçüncü
(bu derece dahil) sıhri hısımlıkta bu hısımlıgı meydana getiren evlenme ortadan kalkmıs olsa bile üçüncü
(Bu derece dahil) dereceye kadar olan civar hısımlarına
3. Kanuni temsilci veya vekili bulundukları kimselere ait islerin takdir muamelelerine ve bu isler hakkında
verilecek kararlara istirak edemezler.
Amme alacagının tahsiline engel olanlar :
Amme alacagının tahsili için hakkında takip muamelelerine baslanan borçlu kısmen veya tamamen tahsile
engel olmak veya tahsili zorlastırmak maksadıyla mallarından bir kısmını veya tamamını:
1. Mülkünden çıkararak telef ederek yahut degerden düsürerek gerçek surette
2. Gizleyerek kaçırarak muvazaa yolu ile baskasının uhdesine geçirerek veya asli olmayan borçlar ikrar
ederek yahut alındılar vererek gerçege aykırı surette varlıgını yok eder veya azaltır ve geri kalan mallar
borcu karsılamaya yetmezse üç aydan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır ve tevellüt eden zarar az
ise verilecek ceza yarısına kadar indirilerek eger pek fahis ise yarısına kadar artırılarak hükmolunur.
Gerçege aykırı bildirimde bulunanlar:
Bu kanuna göre istenen mal bildirimini gerçege aykırı surette yapanlarla yasayıs tarzları mal bildirimine
uymayanlar sulh islerine bakan mahkemelerce bir aydan bir seneye kadar hapis ile cezalandırılırlar.
Mal edinme ve artmalarını bildirmeyenler:
Usulü dairesinde mal bildiriminde bulunduktan sonra edinilen mallarla her türlü mallarında kazanç ve
gelirlerinde olan artmaları 61inci madde hükümleri geregince zamanında bildirmemek suretiyle amme
alacagının tahsilini engellemis veya zorlastırmıs olanlar sulh islerine bakan mahkemelerce bir aydan bir
seneye kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar.
Amme borçlusuna ait ellerinde bulundurdukları malları bildirmeyenler:
Amme borçlusuna ait ellerinde bulundurdukları malları 55inci maddenin son fıkrası geregince yapılan talebe
ragmen bildirmeyenler sulh islerine bakan mahkemelerce 15 günden 6 aya kadar hafif hapis cezasıyla
cezalandırılırlar.
Istenecek bilgileri vermeyenler:
Kendisine ödeme emri teblig olunan ve malı olmadıgı yolunda bildirimde bulunan amme borçluları bu
bildirim ile birlikte veya bildirimin tarihinden itibaren 15 gün içinde:
1. En son kanuni ikametgah ve is adreslerini
2. Varsa devamlı mükellefiyetleri bulunan diger tahsil dairelerini ve amme idarelerini ve bunlardaki hesap ve
kayıt numaralarını bildirmek nüfus kayıt suretini vermek mecburiyetindedirler.
Son hükümler
Erken Ödemede Indirim:
Amme alacagının kanuni ödeme süresinden önce ödenmesinde asagıda belirtilen indirim ve esaslar
uygulanır.
1. Erken ödemelerde indirim ödeme tarihinden kanuni ödeme süresinin son gününe kadar her gün için
aylık % 4 oranında uygulanır.
2. Kanuni ödeme süresinin sonunda artakalan tutarlar erken ödeme sayılır ve diger amme alacaklarına
mahsup edilinceye kadar (1) numaralı bende göre islem yapılır. Nakden iadelerde indirim uygulanmaz.
Gecikme Faizi : İkmalen resen ve idarece tarhedilen vergilerden; dava konusu yapılmaksızın kesinleşenlere
kendi kanunlarında belirtilen vade tarihinden son yapılan tarhiyatın tahakkuk tarihine kadar dava konusu
yapılan vergilerin ödenmeyen kısımlarına kendi vergi kanunlarında belirtilen vade tarihinden yargı organı
kararının tebliğ tarihine kadar uygulanan faizdir.
Gecikme Zammı : Tahakkuk etmiş bir vergi alacağının zamanında tahsil edilememesi halinde uygulanan
müeyyidedir.
Tecil Faizi : Amme alacağının ödeme vadesinin ertelenmesi sebebiyle hesaplanan faizdir.