VERG HUKUKU


Vergilendirmenin Yasal Çerçevesi
Yasama Organından Dogan Kaynaklar :

1. Anayasa : Anayasamızın Vergi Ödevi baslıklı 73 maddesi söyledir :
Herkes kamu giderlerini karsılamak üzere mali gücüne göre vergi ödemekle
yükümlüdür.Vergi resim harç ve diger mali yükümlülükler yasa ile konur degistirilir
veya kaldırılır.Vergi resim harç ve mali yükümlülüklerin muaflık istisna ve
indirimleriyle oranlarına iliskin hükümlerinde kanunun belirttigi yukarı ve asagı sınırlar
içinde degisiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir.

2. Yasa : Anayasamızın 73 maddesi geregince yasalar vergi hukukunda temel kaynak
niteligi tasır.

3. Uluslar arası Vergi Anlasmaları : Anayasamızın 90. maddesinin 5. fıkrası geregi
ülkenin üyesi oldugu uluslar arası kurulusların vergi ile ilgili kararları da vergi yasası
hükmü tasır.
Bakanlar Kurulundan Dogan Kaynaklar : BK nun vergileme konusunda düzenleme
yeisi anayasa da yer almıstır.Anayasanın 73 maddesine göre BK. Kanunun belirttigi
asagı ve yukarı sınırlar içinde vergi resim harç ve benzeri mali yükümlülüklerin
muaflık istisna ve indirimleriyle oranlarına iliskin hükümlerinde degisiklik yapma
yetkisine sahiptir. Bk. Anayasanın 121 ve 122. maddelerine göre de olagan üstü
hallerde sıkıyönetim seferberlik ve savas hallerinde vergi konusunda düzenleme
yapma yetkisine sahiptir. Bu durumda BK. Düzenleme yapma yetkisini KHK çıkararak
kullanır. Bunlar vergi hukukunun zorunlu kaynaklarıdır. Bakanlar Kurulu kararları yeni
bir kararla süreli ise sürenin dolmasıyla veya yargı kararları ile yürürlükten kalkar.
KHK ler ise olagan üstü halin kalkması yeni bir kararname çıkarılması veya süreli ise
sürenin dolması veya yargı kararı yürürlükten kalkar.
1. Kanun Hükmünde Kararname : Anayasamıza göre sıkıyönetim ve olaganüstü
hallerde Bakanlar Kuruluna vergi konusunda KHK çıkartma yetkisi vermistir.
2. Bakanlar Kurulu Kararları : Anayasanın 73 maddesine dayanarak çıkarılan
vergi yasalarında Bakanlar Kuruluna Vergi yasasında sınırları belirtilmek üzere
muafiyet istisna indirim ve oranları degistirme yetkisi verilebilir.
3. Tebligler : Tebligler kanunlarla düzenlenmis hususların açıklanması amacıyla
çıkarılır.Vergi kanunlarında Maliye Bakanlıgına düzenleme yapma yetkisi
verildigi taktirde bu tebligler baglayıcıdır.


Vergilendirmede Yardımcı Kaynaklar :Vergi hukukunda var olan normların
açıklanmasına yönelik olarak yapılan düzenlemelerdir.
1. Tüzükler : Kanunlarım emrettigi durumları göstermek veya kanunun
uygulanmasını göstermek amacıyla B.K. tarafından Danıstay ın incelemesinden
geçirilerek çıkarılır.Tüzükler kanunlar gibi Cumhurbaskanlıgınca imzalanır ve
Resmi Gazetede yayımlanır.
2. Yönetmelikler : Basbakanlık Bakanlık ve kamu tüzel kisiliklerinin kendi
görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını saglamak
üzere bunlara aykırı olmamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.
3. Genel Teblig : Maliye Bakanlıgı vergi kanunlarının uygulanmasını göstermek
üzere teblig çıkarabilir. Bunlar Resmi Gazetede yayınlanır. Bir grup tebligler
vergi kanunlarının Maliye Bakanlıgına tanıdıgı düzenleme yetkisine dayanarak
çıkarılır. Bu tebligler yeni hüküm getirdiginden baglayıcıdırlar. Genel tebliglerin
bir kısmı ise vergi kanunlarını yorumlayıcı açıklayıcı nitelikteki metinlerdir ve
bunların baglayıcılıkları yoktur.
4. Özelgeler (Muktezalar) Genelgeler Genel Yazılar. : VUK geregince
mükelleflerin vergi durumları ve vergi uygulamaları bakımından karmasık
buldugu durumlarda Maliye Bakanlıgı veya Bakanlıgın yetkili kıldıgı
kurumlardan aldıgı yazılı yanıtlardır. Yetkili makam tarafından kendisine verilen
özelgeye göre hareket eden mükellefin bu islemi cezayı gerektirse bile ceza
uygulanmamaktadır. Genelgeler ve genel yazılar Maliye Bakanlıgının bazı
durumlarda kendi teskilatına yazdıgı yazılar oldugu için vergi daireleri için
baglayıcıdır.
5. Vergi Dava Daireleri Kurulu Kararları : Bu kararlar ilgili mükellef ile vergi
dairelerini sadece dava konusu olan olayla ilgili olarak baglar.
Çifte Vergilendirme ve Önlenmesi : Devletler çifte vergilendirmeyi önlemeye
yönelik olarak iç hukuka iliskin bazı düzenlemeler yapmaktadırlar. Bunlar
mahsup indirim mafiyet ve istisnalardır.Çifte vergilendirmeyi önlemek için dıs
hukuka iliskin yöntemler ise; ikili anlasmalar çok taraflı anlasmalar ve uluslar
arası ekonomik bütünlesmelerdir.
Vergi Kanunlarının Uygulanması-Yorum ve lt;spat :
VUK nun 3. maddesine göre: vergi kanunları lafzı (sözü) ve ruhu (özü) ile
hüküm ifade eder Lafzın açık olmadıgı hallerde vergi kanunlarının hükümleri
konulusundaki maksat hükümlerin kanunun yapısındaki yeri ve diger
maddelerle olan baglantısı göz önünde tutularak uygulanır. Vergilendirmede
vergiyi doguran olay ve bu olayla iliskin muamelelerin gerçek mahiyeti
esastır.Vergiyi doguran olay ve bu olaya iliskin muamelelerin gerçek mahiyeti
yemin hariç her türlü delille ispat edilebilir. Vergiyi doguran olayla ilgisi dogal
ve açık bulunmayan sahit ifadeleri ispatlama aracı olarak kullanılamaz. Ticari
iktisadi ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelligine göre normal
sayılmayan durumları iddia eden taraf bu iddiasını ispat etmekle yükümlüdür.
VUK bu maddesine göre önce deyimsel yorum yapılacak bunun yetersiz kalması
halinde amaçsal yorum yapılacaktır.
Vergi hukukunda kıyas yasagı bulunmaktadır.Bir olay hakkında yasada yer alan
kuralın nitelikleri ve kosulları ona benzeyen fakat yasada düzenlenmemis diger
bir olaya uygulanmasıdır.Vergi hukukunda kıyas vergilerin yasallıgı ilkesine ters
düsmektedir.
Vergi Mahremiyeti :
VUK nun 5. maddesine göre; Asagıda yazılı kisiler görevleri dolayısıyla mükellefin
islem ve hesap durumlarına iserine isletmelerine servetlerine veya meslekleriyle
ilgili ögrendikleri sırları ifsa edemezler (görevlerinden ayrılmıs olsalar bile) ve
kendileri ve üçüncü kisiler yararına kullanamazlar.
1. Vergi muamaleleri ve vergi incelemeleri ile görevli olanlar
2. Vergi mahkemeleri Bölge lt;dare Mahkemesi ve Danısyay da görevli olanlar
3. Vergi Kanunlarına göre kurulan komisyonlarda görev yapanlar
4. Vergi lt;slemlerinde kullanılan bilirkisiler.
Vergi mahremiyetini ihlal edenlere 2 aydan az olmamak üzere T.C.K. nun 198
maddesinde belirtilen ceza iki kat olarak uygulanır. Bu suçun tekrarından ise
memuriyetten çıkarılırlar.
Ancak Yıllık Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerin beyannamelerine istinaden tarh
edilen vergiler mükellefin ad ve unvanları belirtiler Vergi dairesinin uygun bir
yerinde ilan edilebilir.Kesinlesen vergi ve cezalar ile vadesi geçtigi halde
ödenmeyen vergi ve ceza miktarları Maliye Bakanlıgınca açıklanabilir. M.B. bu
yetkisini mahalli maliye teskilatına devredebilir. Ayrıca kamu görevlilerince yapılan
adli ve idari sorusturmalar ile ilgili talep edilen bilgi ve belgeler ile bankalara
yapacakları vergi tahsilatlarına iliskin bilgiler verilebilir.Sahte ve içerigi itibariyle
yanıltıcı belge düzenledikleri veya kullandıkları vergi inceleme raporlarıyla
belirlenenlerin mesleki kuruluslarına ve 3568 sayılı kanun kapsamındaki Birlik ve
Odalara bildirilmesi vergi ihlali sayılmaz.
Yasaklar :
Yukarıda belirtilen kisiler; Kendilerine nisanlılarına bosanmıs olsalar bile eslerine
3 dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarına kanuni temsilcisi ve vekili bulundukları
kimselerin vergi inceleme ve takdir isleriyle ugrasamazlar. Vergi muameleleri ve
vergi incelemeleri ile ugrasanlar Vergi Mahkemeleri Bölge lt;dare Mahkemesi ve
Danıstay da görev yapanlar mükelleflerin bu kanunun uygulanması ile ilgili islerini
ücretsizde olsa yapamazlar.
Vergi Mükellefi :
Mükellef vergi kanunları geregince kendisine vergi borsu yüklenilen gerçek veya
tüzel kisidir.Vergini kanuniligi ilkesi geregi vergi mükellefinin kim oldugu kanunda
açıkça belirtilir.Mükellefin tanımdan da anlasılacagı üzere öne çıkan sorumlulugu
vergi borcudur. Maddi sorumluluk yanında VUK na göre mükellefin ödevleri
bildirimler defter tutma belge düzenine uyma defter ve belgeleri saklama ve
ibraz etme ve beyanname verme gibi sekle ve usule ilskin ödevleri de vardır.
Vergi Sorumlusu :
Vergi Sorumlusu verginin ödenmesi bakımından alacaklı vergi dairesine karsı
muhatap olan kisidir. Vergi kanunlarında belirtilen hususlar dısında mükellefiyet
ve vergi sorumluluguna iliskin özel sözlesmeler vergi dairesini
baglamaz.Mükellefiyet ve vergi sorumlulugu için kanuni ehliyet sart degildir.Vergiyi
doguran olayın kanunlarla yasak edilmis olması vergi mükellefiyetini ve
sorumlugunu ortadan kaldırmaz.Vergi sorumlulugu çesitli sekillerde ortaya çıkar:
1. Vergi Kesenlerin Sorumlulugu: VUK na göre yaptıkları veya yapacakları
ödemelerden vergi kesintisi yapmak zorunda olanlar vergini tam olarak kesilip
ödenmesinden ve bununla ilgili dige4r ödevleri yerine getirmekten sorumludur. Bu
sorumluluk bunların ödedikleri vergi için mükellefe rucü hakkını ortadan
kaldırmaz.
2. Mirasçıların Sorumlulugu : Ölüm halinde mükellefin ödevleri mirası
reddetmemis kanuni ve mansup mirasçılarına geçer.Mirasçılar mirastan aldıkları
pay ölçüsünde vergi borsundan sorumludur.
3. Kanuni Temsilcilerin Sorumlulugu : Tüzel kisilerle küçükler ve kısıtlılar ile
vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kisiligi olmayan tesebbüslerin vergi mükellefi veya
sorumlusu olması halinde bunlara düsen ödevler kanuni temsilcileri tüzel kisiligi
olmayan tesebbüsleri idare edenler tarafından yerine getirilir. Bu kisilerin belirtilen
vergi ödevlerini yerine getirmemeleri halinde mükellef veya sorumlunun
malvarlıgından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna baglı cezalar
kanuni ödevlerini yerine getirmeyenlerden alınır.
Vergiyi Doguran Olay :
VUK na göre; vergi alacagı vergi kanunlarının vergiyi bagladıkları olayın vukuu
veya hukuki durumun gerçeklesmesi ile dogar.Vergi alacagı mükellef bakımından
vergi borcudur.
Verginin Tarhı :
Verginin tarhı vergi alacagının kanunda gösterilen matrah ve nispetler üzerinden
vergi dairesi tarafından hesaplanarak alacagın miktar olarak belirlenmesidir.
Tarh Yöntemleri :
1. Beyana Dayanan Tarh : VUK na göre temel olan tarh sekli beyana dayanan
tarhtır.Beyana dayanan vergiler Tahakkuk Fisi ile tarh ve tahakkuk ettirilir. Vergi
dairesince beyannamenin alınmasından sonra tahakkuk fisi tanzim edilir ve bir
nüshası mükellefe verilir. Mükellefe verilen nüsha beyannamenin makbuzu yerine
geçer. Tahakkuk fisini mükellef tarafından alınmaması vergini tarh ve tahakkukuna
engel degildir. Bu halde tahakkuk fisi posta ile gönderilir.Vergi sistemimizde G.V.
K.V. KDV Emlak Vergisi ve Veraset ve lt;ntikal vergisinde bu yöntem
belirlenmistir.
2. lt;kmalen Vergi Tarhı . Her ne sekilde olursa olsun bir vergi tarh edildikten sonra
bu vergiye iliskin olarak ortaya çıkan ve defter kayıt ve belgelere veya kanuni
ölçülere dayanılarak tespit olunan matrah veya matrah farkı üzerinden vergini tarh
edilmesidir. lt;kmalen tarh edilen vergi ihbarname ile mükellefe teblig edilir.
3. Resen Vergi Tarhı : Vergi matrahının kısmen veya tamamen defterkayıt ve
belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde
takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili
olanlar tarafından düzenlenmis vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya
matrah farkı üzerinden vergini tarh edilmesidir.Asagıdaki hallerden birinin
bulunması halinde vergi matrahının kısmen veya tamamen defterkayıt ve
belgeler ile kanuni ölçülere dayanılarak tespitinin mümkün olmadıgı kabul edilir.
Beyanname kanuni süre geçtigi halde verilmemisse
Vergi beyannamesi kanuni süresi içinde verilmekle birlikte beyannamede
matraha iliskin bilgiler gösterilmemisse
Kanunen tutulması gereken defterlerin tutulmaması tasdik ettirilmemesi veya
inceleme elemanlarına ibraz edilmemesi
Defter kayıtları ve vesikaların vergi matrahının dogru ve kesin olarak tespitine
imkan vermeyecek ölçüde noksan usulsüz ve karısık olması
Tutulması zorunlu olan defterlerin veya verilen beyannamelerin gerçek durumu
yansıtmadıgına dair emareler bulunması
3568 sayılı kanuna göre meslek mensuplarınca imzalanması zorunlulugu getirilen
beyanname ve eklerinin imzalanmaması veya yeminli mali müsavirlerce tasdik
edilmesi gereken konularda tasdikin yapılmaması.
Süresi içinde verilen ancak matraha iliskin bilgi içermeyen beyannameler
dolayısıyla vergi dairesince mükellefe 15 günlük süre verilir. Bu süre içinde
beyannamenin ve kanuni defterlerin ibrazı halinde defter ve kayıtların dogruluguna
kanaat getirilmesi halinde mükellefe takdir edilecek matrah defter ve belgelerde
tespit edilecek matrahtan yüksek olamaz.Süre geçtikten sonra ancak takdir
komisyonlarına sevk edilmeden ve vergi incelemesine baslanmadan önce
beyannamenin verilmesi halinde belirttikleri matrah üzerinden resen tarhiyat
yapılır ve vergi ziyaı cezası % 50 olarak uygulanır.Resen tarh edilen vergi
mükellefe ihbarname ile bildirilir.
4. Vergini lt;darece Tarhı : Vergini lt;kmalen ve Resen takdirini gerektiren haller
dısında mükellefin verginin tarhı için vergi kanunlarında belirtilen sürelerde
müracaat etmemeleri veya kanundan dogan ödevlerini yerine getirmemeleri
halinde zamanında tarh edilemeyen verginin kanunen belli matrahlar üzerinden
tarh edilmesidir. Bu taktirde vergi yoklama fisine dayanılarak tarh edilir.lt;darece
tarh edilen vergi bir ihbarname ile mükellefe gönderilirken ihbarnamenin içerigi
gösterir ilan vergi dairesinin ilan koymaya mahsus yerlerine asılır.
Teblig :
Vergilendirmeyi ilgilendiren ve hüküm ifade eden hususların vergi mükellefine veya
ceza sorumlusuna yazı ile bildirilmesidir. Tebligat adresleri bilinen kisilere kapalı
zarf içinde iadeli taahhütlü olarak posta aracılıgı ile adresleri bilinmeyenlere ilanen
yapılır. lt;lgilini kabul etmesi halinde tebligat dairede veya komisyonlarda da
yapılabilir.Ayrıca M.B. Memur vasıtası ile de teblig yaptırabilir.Teblig mükellefe
kanuni temsilcilerine veya umumi vekillerine yapılır.Teblig yapılan kisinin
bulunmaması halinde ilgilinin ikametgahında bulunanlara veya isyerlerindeki
çalısanlarına yapılır.Tebligat bilinen en son adrese yapılır. Bilinen adresler: lt;se
baslamada bildirilen adres degisikliginin bildirildigi adresler lt;si bırakmada
bildirilen adresler Vergi beyannamelerinde bildirilen adreslerYoklama fisiyle tespit
edilen adresler Vergi mahkemelerinde dava açma dilekçelerinde gösterilen adres
Yetkili memurlar tarafından tutanakla belirlenen adresler (tutanakta ilgilinin
imzasının bulunması halinde) .
lanen Teblig :
Muhatabın adresinin hiç bilinmemesi bilinen adresin degismis veya yanlıs oldugu
gerekçesiyle posta tebliginin yapılamaması yabancı memleketlerde bulunanlara
tebligat yapılamaması baskaca sebeplerden dolayı posta ile tebligat
yapılamayacak olması halinde teblig ilanen yapılır.lt;lan yazısı vergi dairesinin ilan
asmaya ayrılan yerine asılır ve tutanak düzenlenir. Tebligin konusu 1 milyar Tl dan
az vergi ve vergi borcunu içeriyorsa ilan yazının ilana çıkarılmasından 15 gün
sonra teblig edilmis sayılır. lt;lan yazısının 1 milyar-100 milyar TL arasında bir vergi
borcu ve cezasını içeriyorsa belediye sınırları içinde çıkan 100 milyar TL nın
üzerinde ise Türkiye çapında çıkan bir gazetede ilan yapılır.lt;lanlarda; ilan
tarihinden itibaren 1 ay içinde vergi dairesine müracaat etmeleri veya taahhütlü
mektupla adreslerini bildirmeleri ve aksi halde kendilerine süre ile kayıtlı teblig
yapılacagı belirtilir.Vergi dairesine bizzat müracaat edenlere yerinde adres
bildirenlere ise posta ile tebligat yapılır. Müracaat etmeyen ve adres
bildirmeyenlere bir ayın sonunda tebligat yapılmıs sayılır. Vergi ihbarı ile ilgili
vesikaların tebliginde mükellefin adının vergi nevi ve miktarının vergi
mahkemesinde dava açma süresinin bildirilmemesi veya vesikanın yetkili olmayan
makam tarafından düzenlenmesi halinde tebligat hüküm ifade etmez.
Tahakkuk :
Tarh ve teblig edilen verginin ödenmesi gereken safhaya gelmesidir.Beyana
dayanan vergiler tahakkuk fisi ile tarh ve teblig edilir. lt;kmalen resen ve idarece
tarh edilen vergiler ise ihbarname ile teblig edilir.lt;hbarnamenin tebliginden
itibaren 1 aylık süre içinde vergi mahkemesinde dava açılmaması halinde vergi
tahakkuk eder. Bu 1 aylık süre içinde vergi mahkemelerinde dava açılması halinde
tahakkuk Vergi Mahkemesinin kararına göre hesaplanan vergiye ait ihbarnamenin
tebligi tarihinde gerçeklesmekte ve teblig tarihinden sonra 1 aylık ödeme süresi
baslamaktadır. Vergi Mahkemesi kararı aleyhine Bölge lt;dare Mahkemesi veya
Danıstay a 30 gün içinde temyize gidilmesi vergini tahakkuk ve tahsiline engel
olmamakta fakat verginin kesinlesmesini önlemektedir.Temyiz süresinin hareketsiz
geçirilmesi veya kararın onanması ile vergi kesinlesmektedir.
Özel Ödeme Zamanları :
lt;kmalen Resen ve lt;darece tarh edilen vergiler taksit vadelerinden önce tahakkuk
etmisse taksit sürelerinde; taksit süreleri geçtikten sonra tahakkuk etmisse geçmis
taksitler tahakkuk tarihinden sonra ay içinde ödenir.Vergi mahkemesinde dava
açılması veya lt;dari Yargılama Usulü Kanununa göre tahsili durdurulan vergilerden
taksit süreleri geçmis olanlar vergi mahkemesi kararına göre hesaplanan vergiye
ait ihbarnamenin tebligi tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir.Ayrıca dava konusu
yapılan vergilerden ödenmemis olan kısımlarına kendi vergi kanunlarında
belirtilen vade tarihinden yargı organının teblig tarihine kadar geçen süreler için
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanuna göre gecikme
faizi hesaplanır. Uzlasılan vergilerde gecikme faizi uzlasılan vergi miktarına
normal taksit vadesinden uzlasma tutanagının imzalandıgı tarihe kadar gecikme
faizi alınır.
Muafiyet ve stisna :
Kanun koyucu vergiyi doguran olay meydana gelse bile bazı durumlarda bazı
kisileri ve konuları vergi dısı bırakmaktadır.Muafiyet aslında vergi mükellefi olması
gereken bir gerçek veya tüzel kisinin vergi dısı bırakılmasıdır. lt;stisna ise vergiye
tabi olması gereken bir vergi konusunun kanunun açık hükmü geregince vergi dısı
bırakılmasıdır.Esnaf muaflıgı ve yatırım indirimi gibi.
Süreler ve Mücbir Sebepler
Süreler
Vergi islemlerinde süreler vergi kanunları ile belirlenir.Kanunlarda belirtilmeyen
durumlarda süreyi 15 günden az olmamak üzere belirler. Vergi ödevlerinin belirli
süreler içinde yapılmaması halinde çesitli yaptırımlar uygulanır.Süre gün olarak
belirlenmisse basladıgı gün hesaba katılmaz son günün mesai saatinde biter. Gün
hafta veya ay olarak belirlenmisse basladıgı güne son hafta veya ayda tekabül
eden günün tatil saatinde biter.Süre belli bir gün olarak belirlenmisse o günün
mesai saati sonunda biter. Süreye dahil olan resmi tatil günleri de süreden sayılır.
Ancak sürenin bittigi gün tatil gününe rastlarsa süre bunu takip eden is günü
mesai saatine kadar uzar.
Mücbir Sebepler
1. Vergi ödevlerinden herhangi birinin yerine getirilmesine engel olacak derecede
asgır kaza hastalık ve tutukluluk hali
2. Vergi ödevlerinin yerine getirilmesine engel olacak yangın deprem ve su
basması gibi afetler
3. Kisinin kendi iradesi dısında meydana gelen gaygubetler
4. Sahibinin iradesi dısındaki sebeplerden dolayı defter ve belgelerin elinden çıkmıs
bulunması
Yukarıda belirtilen mücbir sebeplerden birinin varlıgı halinde bu sebepler ortadan
kalkıncaya kadar süre islemez. Bu durumda mücbir sebebin malum olması veya
tevsik veya ispat edilmesi gerekir. Maliye Bakanlıgı dogal afetler nedeniyle mücbir
sebep ilan etmeye yetkilidir ve bu yetkisini mahalli teskilata devredebilir.
Mühlet Verme : Zor durumda bulunmaları nedeniyle vergi ödevlerini zamanında
yerine getiremeyecek olanlara; kanuni süresi içinde yazılı olarak müracaat
etmeleri öne sürdükleri sebebin M.B. nca uygun bulunması ve sürenin verilmesiyle
verginin tahsili tehlikeye girmemelidir.Bu durumda MB. Kanuni süreyi geçme mek
üzere ek süre verebilir.
Ölüm Halinde Sürenin Uzaması :Ölüm halinde mirasçılara geçen bildirim ve
beyanname verme sürelerine 3 ay eklenir.
Vergi Alacagını Ortadan Kaldıran Haller :
1. Ödeme :Verginin kanunda belirtilen sartlara uygun olarak ödenmesidir.
2. Vergi Alacagının Mahsubu veya Takası : Verginin mahsubu ödenmis bir verginin
ödenmemis vergiden indirilmesidir.Kazancın elde edilmesi sırasında kesinti
suretiyle ödenen vergileri (GVK Md.94 KVK Md24) beyanname üzerinden
hesaplanan gelir ve kurumlar vergisinden mahsubu gibi.6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanunun 23. maddesine göre kamu
idarelerince mükelleflerden fazla tahsil edilmis olan ve bu sebeple iadesi gereken
tutarlar mükellefin reddiyatı yapacak olan kuruma muaccel bir borcu bulunması
halinde takasa konu tutulacagını belirtmektedir.
3. Zamanasımı : Sürenin geçmesiyle vergi alacagının kalkmasıdır.Vergi alacagının
dogdugu yılı takip eden yılın basından bes yıl içinde tarh ve mükellefe teblig
edilemeyen vergiler zamanasımına ugrar.Buna tahakkuk zamanasımı denir ve
zamanasımına ugrayan vergiyi vergi dairesinin tarh ve teblig etmek yetkisi sona
erer.Ancak mükellefin kendi rızası ile yapacagı ödemeler kabul
edilir.Zamanasımının durmasında islemis olan süreler durmakta zamanasımını
durduran sebepler ortadan kalktıgında kaldıgı yerden tekrar islemeye
baslamaktadır.Vergi dairesince takdir komisyonuna basvurulması zamanasımını
durdurmakta duran zamanasımı takdir komisyonunun raporunu vergi dairesine
teblig etmesiyle tekrar baslamaktadır.Zamanasımının kesilmesinde ise islemis olan
süreler silinmektedir. VUK nda zamanasımın kesilmesine yer verilmemistir. 6183
saylı kanunun 102. maddesinde tahsil zamanasımı düzenlenmistir. amme alacagı
vadesinin rastladıgı takvim yılının basından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilemezse
zamanasımına ugrar.Aynı kanunun 103 maddesine göre ödeme haciz tatbiki
ödeme emrini tebligi mal bildiriminde bulunma zamanasımını kesen sebeplerdir.
4. Terkin : Yangın yer sarsıntısı yer kayması su basması kuraklık gibi dogal
afetler nedeniyle varlıklarının en az üçte birini kaybeden mükelleflerin bu afetlerin
zarar verdigi gelir kaynaklarından alınan vergiler MÇ.nca terkin edilebilir.M.B bu
yetkisini mahalline devredebilir.
5. Hata : Vergi hatası vergiyle ilgili hesaplarda veya vergilendirmede yapılan
hatalar nedeniyle haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi ve
alınmasıdır.Hesap hataları sunlardır.1. Matrah Hataları :Vergilendirme ile ilgili
beyanname tahakkuk fisi ve ihbarnamede belirtilen matraha ait rakamların veya
indirimlerin fazla ya da eksik gösterilmesidir. 2. Vergi Miktarında Hata : Vergi
nispet ve tarifelerinin yanlıs uygulanması mahsupların yanlıs yapılması veya hiç
yapılmaması.3. Verginin Mükerrer Olması : Aynı vergi kanununun uygulanmasında
belli vergi dönemi için aynı matrah üzerinden bir defadan fazla vergi alınmasıdır.
Vergilendirme Hatalar : 1. Mükellefin Sahsında Hata :
Bir verginin asıl borçlusu yerine baska bir kisiden istenmesi veya alınmasıdır.
2. Mükellefiyette Hata :
Açık olarak vergiye tabi olmayan veya muaf olan kisiden vergi istenmesi veya
alınmasıdır.
3. Mevzuda Hata :
Açık olarak verginin konusuna girmeyen veya vergiden müstesna bulunan maddi
olaylar üzerinden vergi istenmesi ve alınmasıdır.
4. Vergilendirme ve Muafiyet Döneminde Hata :
Verginin vergilendirme dönemi veya muafiyet döneminin yanlıs hesaplanması
nedeniyle yanlıs vergi istenmesi veya alınmasıdır.
Hatanın Meydana Çıkarılması : Hata ; ilgili memurun hatayı bulması ve görmesi
üst memurların yaptıkları incelemeler neticesinde hatanın bulunmasıTeftis
sırasında hatanın fark edilmesi vergi incelemeleri sırasında hatanın ortaya
çıkarılması ve mükellefin müracaatı ile ortaya çıkabilir.Mükellef tarafından hatanın
düzeltilmesi taleplerinin zamanasımı süresinde yapılması gerekir.Ancak bu süre
zamanasımının son yılında tarh edilen vergilerde hatanın yapıldıgı ilanen teblig
edilip dava açılmadan tahakkuk eden vergilerde mükellefe ödeme emrinin teblig
edildigi ihbarname ve ödeme emri ilan yoluyla teblig edilen vergilerde de 6183
sayılı kanuna göre haczin yapıldıgı tarihten baslayarak bir yıldan asagıya olamaz.
Düzeltme talebi dava açma süresi içinde yapılmıs ise dava açma süresi durur.
Mükellefin talebi dava açma süresinden sonra olmussa ve reddedilmisse mükellef
sikayet yoluyla Maliye Bakanlıgına il özel idaresi vergileri için valilige beleye
vergileri için ise belediyeye basvurabilir.Düzeltilecek husus mükellefin lehine ise
düzeltme fisiyle fazla alınan vergi red olunur. Düzeltme fisinin bir nüshası
mükellefe gönderilir. Düzeltme fisinin tebliginden itibaren bir yılın içinde alınmayan
tutarlar artık alınamaz. Fazla ve yersiz olarak mükelleften tahsil olunan tutarların
mükellef tarafından tamamlanması gereken bilgi ve belgelerin tamamlanmasından
sonra üç ay içinde ödenmesi gerekir. Bu süre içinde iade edilmemesi halinde üç
aylık süreden düzeltme fisinin mükellefe teblig tarihine kadar 6183 sayılı kanunda
belirtilen tecil faizi uygulanır.
Hukuk Uyusmazlıkları : Hukuk uyusmazlıkları vergi hatasından farklı olarak
vergilendirmenin özüne iliskin vergi alacaklısı ve borçlusu arasında hukuken
tartısma konusu yapılabilecek hususlarda ortaya çıkar. Maddi olaya iliskin açıklık
olmayan durumlarda olaydaki teknik özelliklerden kaynaklanır. Hukuk
uyusmazlıgında uyusmazlıgın idare asamasında çözümlenmesi mümkün
olmadıgından vergi yargısına basvurmak gerekmektedir.
6. Tahakkuktan Vazgeçme : VUK na göre ikmalen resen ve lt;darece tarh edilen
vergi ve bunlara iliskin cezaların toplamı 1.000.000 TL yı asmaması ve
tahakkukları için yapılacak giderlerin bu miktardan fazla olacagının tespiti halinde
tahakkukundan vazgeçilir.
7. Tahsilden Vazgeçme : 6183 sayılı kanunun 106. maddesine göre yapılan takip
sonucunda tahsili imkansız olan ve yapılacak takip masrafları alacaktan fazla
olacagı anlasılan vergilerin tahsilinden vazgeçilebilir.
Yoklama : Yoklamanın amacı; mükellefiyeti ve mükellefiyetle ilgili maddi olayları
ve kayıtları tespit etmektir. Yoklamayla yetkili olan kisiler ;
M.B verilen yetki ile günlük hasılatı tespit etmek
Ödeme kaydedici cihaz kullanmak zorunda olanların bu kurala uyup
uymadıklarını cihazı belirlenen esaslar dahilinde kullanıp kullanmadıklarının ve
günlük hasılatı tespit etmek
Günü gününe kayıt yapılması gereken defterlerin is yerinde bulunup
bulunmadıgını tasdikli olup olmadıgını usulüne uygun kayıt yapılıp yapılmadıgını
düzenlenmesi gereken belgelerin usulüne uygun olarak düzenlenip
düzenlenmediklerini faturasız mal bulunup bulunmadıgını ve levha asma
yükümlülügüne uyulup uyulmadıgını tespit etmek.
Nakil vasıtalarında bulunması gereken tasıt pulu sevk irsaliyesi yolcu listesinin
olup olmadıgını tespit etmek
Yetkisine sahiptir. Yoklamaya yetkili olan kisiler ise; Vergi Dairesi Müdürleri
Yoklama Memurlar Yetkili makamlar tarafından yoklama ile görevlendirilmis
kimseler ve inceleme yapmaya yetkili olanlardır. Yoklama neticeleri bir tutanakla
tespit edilir tutanagın bir nüshası mükellefe bırakılır. Mükellefin o sırada orada
bulunmaması halinde 7 gün içinde posta yolu ile teblig edilir.
Vergi lt;ncelemesi : Vergi incelemesi ödenmesi gereken vergilerin dogrulugunu
arastırmak ve saglamaktır.lt;ncelemeye gerekli görülmesi halinde fiili envanter ile
baslanır.Vergi incelemeleri Hesap Uzmanları ve yardımcılarıVergi Denetmenleri ve
yardımcıları ile vergi dairesi müdürleri tarafından yapılır. Maliye Müfettisleri ve
yardımcıları Gelirler Kontrolörleri ve Stajyer Gelirler Kontrolörleri Gelirler Genel
Müdürlügünün merkez ve tasra teskilatındaki müdür kadrosunda görev
yapanlardır.lt;nceleme esas olarak incelenen is yerinde yapılır. Ancak incelemenin
isyerinde yapılmasını engelleyen sebeplerin bulunması veya inceleme yapılanın
kabul etmesi halinde inceleme dairede de yapılabilir.lt;ncelemeye baslanmadan
önce incelemenin konusu inceleme yapılana açık bir sekilde bildirilir.lt;nceleme
yapılanın muvafakatı olmadan mesai saatleri dısında yapılamaz. lt;nceleme bittikten
sonra incelemenin yapıldıgı gösteren bir yazı inceleme yapılana verilir.lt;nceleme
sırasında vergilendirmeyle ilgili olaylardan gerekli görülenler tutanaga
geçirilir.Tutanagın bir nüshası mükellefe verilir. Mükellefin bu tutanagı
imzalamaması durumunda tutanagın içerigini olusturan defter ve belgeler inceleme
yapılanın rızası olmadan alınır ve vergi ve cezanın kesinlesmesine kadar mükellefe
verilmez.
Arama : lt;hbar veya yapılan incelemeler sonucunda mükellefin vergi kaçırdıgına
iliskin emareler bulunması halinde inceleme yapmaya yetkili olanların sulh
hakiminden alacakları izinle arama yapılabilir.Arama sırasında bulunan defter belge
kayıtların detaylı sekilde tutanaga dökülür. Tutanak yapılmasının mümkün
olmaması halinde defter ve belgeler kapalı kaplara konur ve daireye getirilir.Arama
neticesinde alınan defterler ve belgelere iliskin incelemenin 3 ay içinde yapılıp
defterlerin mükellefe teslim edilmesi gerekir.lt;nceleme sırasında tespit edilen
hususlar tutanaga dökülür tutanagın imzalanmaması halinde defter ve belgeler
iliskin vergi ve cezaları kesilene kadar sahibine iade edilmez.
Mükellefin Ödevleri :
1. Bildirmeler :
lt;se Baslamayı Bildirme : Asagıda yazılı kisiler ise basladıklarını vergi dairesine
bildirmekle yükümlüdürler:
Vergiye tabi ticaret ve sanat erbabı
Serbest meslek erbabı
Kurumlar vergisi mükellefleri
Kollektif ve adi sirket ortaklarıyla komandit sirketin komandite ortakları
Ticaret Sicil memurlukları Kurumlar Vergisine tabi olan ve tescil için basvuran
mükelleflerin basvuru evraklarının bir suretini 10 gün içinde vergi dairesine
bildirmekle yükümlüdür.Gerçek kisiler ise ise baslamalarını 10 gün içinde
kendilerinin vergi dairesine bildirmeleri gerekir.
Tüccarlarda lt;se Baslamanın Belirtileri :
Bir is yeri açmak (is yeri açmaktan amaç belli bir yerde ticari ve sınai faaliyetle
ugrasmaktır).
lt;s yeri açılmasa bile Ticaret Siciline veya meslek tesekküllerine kaydolmak
Kazançları basit usulde tespit edilen tüccarların ise bilfiil isle ugrasmaları.
Serbest Meslek Erbabının lt;se Baslama Belirtileri:
Muayenehane büro ve yazıhane gibi özel is yerleri açmak
lt;s yerine levha ve tabela gibi ise basladıgını gösteren emareler asmak
Devamlı olarak faaliyette bulundugunu gösterir ilanlar vermek
Bir meslek tesekkülüne kaydolmak (meslek tesekküllerine kaydolanlar bilfiil
mesleki faaliyette bulunmayacaklarını belirtebilirler).
2. Degisiklikler :
Adres Degisikliginin Bildirilmesi : Bilinen is ve ikametgah adreslerini degistiren
mükellefler 1 ay içinde bu degisikligi vergi dairesine bildirmekle yükümlüdür.
lt;s Degisikliklerinin Bildirilmesi : lt;se basladıklarını bildiren mükelleflerden;
- Yeni bir vergiye tabi olmayı
- Mükellefiyet seklinde degisikligi
- Mükellefiyetten muaflıga geçmeyi
Gerektirecek sekilde islerini degistirenler 1 ay içinde bunu vergi dairesine
bildirmekle yükümlüdür.
lt;sletmede Degisikligin Bildirilmesi : Aynı tesebbüs veya isletmeye baglı is
yerlerinin sayısındaki artıs ve azalıs vergi dairesine bildirilmelidir.
4. lt;si Bırakma : lt;se baslamayı bildiren mükelleflerden isi bırakanlar durumu vergi
dairesine bildirmekle yükümlüdür.Vergiye tabi olmayı gerektiren faaliyetlerin
tamamen durdurulması veya sona erdirilmesi isi bırakmadır.Yapılan yoklama ve
incelemelerle is yerini kapattıgı ve baska bir yerde de faaliyette bulunmadıgı
ögrenilen mükelleflerin mükellefiyetleri terkin edilir. Ancak buna ragmen
faaliyetlere devam edildiginin belirlenmesi halinde yükümlülükleri devam eder.
1. Defter Tutma : Mükelleflerin tutacakları defter kayıtlarında asagıdaki amaçlar
gözetilir
Mükellefle ilgili servet hesap ve sermaye durumunu tespit etmek
Mükellefle ilgili hesap ve faaliyet sonuçlarını tespit etmek
Vergi ile ilgili islemleri belirlemek
Mükellefin vergi karsısındaki durumunu belirlemek
Mükellefin hesap ve kayıtlarının yardımıyla 3. kisilerin vergi karsısındaki
durumlarını belirlemek.
Defter Tutmak Zorunda Olan Mükellefler :
1. Ticaret ve sanat erbabı
2. Ticaret Sirketleri
3. lt;K.M
4. Dernek ve Vakıflara ait iktisadi isletmeler
5. Serbest meslek erbabı
6. Çiftçiler.
stisnalar :
1. Gelir vergisinden muaf esnaf ve gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiler
2. Gelir Vergisi Kanununa göre kazançları basit usulde tespit edilenler
3. Kurumlar vergisinden muaf olan lt;KM ve dernek ve vakıflara ait iktisadi
isletmeler.
Defter Tutma Bakımından Tüccarlar :
Birinci Sınıf Tüccarlar :
Bilanço esasına göre defter tutarlar. Asagıda yazılı olanlar I. Sınıf tüccar sayılırlar:
1. Satın aldıkları malları oldugu gibi veya isleyerek satanlarda yıllık alıs tutarları
65.000.000.000 milyar TL yı veya satısları tutarı 85.000.000.000 TL yı asanlar.
2. Birinci bentte yazılı olanlar dısındaki islerle ugrasıp da yıllık gayri safi is
hasılatları 35.000.000.000 TL. yı asanlar.
3. Bir ve iki nolu bentlerde belirtilen islerin birlikte yapılması halinde gayri safi is
hasılatları 175.000.000.000 TL yı veya yıllık satıs tutarının toplamı 65.000.000.000
TL yı asanlar.
4. Ticaret sirketleri
5. Kurumlar vergisine tabi diger tüzel kisiler ( M.B ca isletme hesabı esasına göre
defter tutmalarına izin verilenler hariç)
6. lt;htiyari olarak bilanço esasına göre defter tutanlar.
lt;kinci Sınıf Tüccarlar : Bunlar isletme hesabı esasına göre defter tutarlar.
1. Yukarıda sayılanlar dısında kalanlar
2. Kurumlar vergisi mükelleflerinden M.B. ca isletme hesabı esasına göre defter
tutmalarına izin verilenler.
Sınıf Degistirme :
Birinci Sınıftan lt;kinci Sınıfa Geçme : Bir hesap döneminin is hacmi 177. maddede
yazılı hadlerden % 20 yi asan oranda düsük olması veya arka arkaya üç dönemin
is hacmi 177. maddede yazılı hadlere nazaran % 20 ye varan ölçülerde düsüklük
göstermesi halinde bu halin gerçeklestigi yılı takip eden yılın basından itibaren
lt;sletme hesabı esasına göre defter tutabilirler.
lt;kinci Sınıftan Birinci Sınıfa Geçme : Bir hesap döneminin is hacmi 177. maddede
yazılı hadlerden % 20 asan oranda fazla olması veya arka arkaya 2 dönemde 177.
maddede yazılı hadlere nazaran % 20 yi asan oranda fazlalık göstermesi halinde
II. Sınıftan I. Sınıfa geçilir.II. sınıf tüccarlar istedikleri zaman bilanço esasına göre
defter tutabilirler.
Bilanço Esasına Göre Tutulacak Defterler :
1. Yevmiye Defteri : Kayda geçirilmesi gereken islemlerin madde halinde ve tarih
sırasıyla kaydedildigi defterdir.
2. Defteri Kebir : Yevmiye defterine geçirilmis olan islemleri tasnifli olarak
hesaplara dagıtan defterdir.
3. Envanter Defter : lt;se baslama ve her hesap dönemi sonunda çıkarılan envanter
ve bilançoların kaydedildigi hesaptır.Envanter çıkarmak bilanço günündeki
mevcutları alacakları ve borçları saymak ölçmektartmak suretiyle kesin bir
sekilde ve detaylı olarak tespit etmektir. Üzerinden amortisman ayrılan kıymetler
envanter defterinin ayrı bir sayfasında özel bir amortisman defterinde veya
amortisman listelerinde gösterilmesi gerekir. Büyük magazalar ve eczaneler emtia
mevcutlarını 3 yılda bir çıkarırılar. Diger yıllarda emtia envanteri olarak hesaplarda
görünen tutarı yazarlar.
lt;sletme Hesabı Esasına Göre Tutulacak Defterler :
lt;sletme hesabının sol tarafı gider ve buraya satın alınan mallar ve yaptırılan
hizmetler karsılıgında ödenen paralar kaydolur. Sag tarafı ise gelir ve buraya
satılan mallar ile yapılan hizmetler karsılıgında alınan tutarlar yazılır. lt;sletme
hesabı esasına göre defter tutan mükellefler dönem sonunda lt;sletme Hesabı
Hülasası çıkartmak zorundadırlar. Gider Tablosuna : Çıkarılan envantere göre
dönem bası stok mevcudu ve dönem içinde satın alınan malların degeri ve yapılan
giderler yer alır. Gelir Tablosuna : Hesap dönemi içinde satılan malın degeri ve
tahsil edilen gelirler ile Çıkarılan envantere göre dönem sonundaki emtianın degeri
yazılır.
Birinci sınıf tüccarlardan ;
- Devamlı olarak imalatla ugrasanlar ; lt;malat Defteri
- Ayrın ayrı mal imal edilmesi halinde Kombine lt;malat Defter
Birinci ve lt;kinci Sınıf Tüccarlardan; ücret karsılıgında bitim iseri ile ugrasanlar
Bitim lt;sleri Defteri Tutmak zorundadırlar.
Depo isletenlerle nakliye ambarları da Ambar Defteri tutmak zorundadırlar.
Serbest Meslek Kazanç Defteri
Serbest meslek erbabının tutacagı defterin bir tarafına gelirler diger tarafına
giderler yazılır.Serbest Meslek mensupları 1 yıldan uzun süre olarak kullanacakları
demirbas ve tesisatlarını amortisman kayıtlarında göstermek kaydıyla
giderlestirebilirler.
Çiftçi lt;sletme Defteri
Defterin sol tarafına giderler sag tarafına ise gelirler kaydedilir. Çiftçiler
amortisman tabi kıymetlerinin amortismanlarını defterlerinde gösterebilirler.
Defterlerin Tasdiki
Asagıda yazılı defterler tasdike tabidir.
1. Yevmiye ve envanter defteri
2. lt;sletme Defteri
3. Çiftçi lt;sletme Defteri
4. lt;malat Defteri
5. Serbest Meslek Kazanç Defteri
Öteden beri ise devam etmekte olanlar defterin kullanılacagı yıldan önce gelen son
ayda
Yeni ise baslayanlar sınıf degistirenler ise baslama ve sınıf degistirmeden önce
Defterlerin dolması halinde yeni defter kullanmaya baslamadan önce
Defterlerini ertesi yılda da kullanmak isteyenler Ocak ayı içinde
Tasdik yaptırmaya mecburdur.
Vesikalar
Fatura : Satılan mal veya yapılan hizmet karsılıgında müsterinin borçlandıgı tutarı
göstermek üzere malı satan veya hizmeti yapan tarafından müsteriye verilen
belgedir.Faturada en az asagıdaki bilgiler bulunmalıdır:
Faturanın düzenlendigi tarih seri ve sıra no. Su Faturayı düzenleyenin
ticaret unvanı-adresi ve vergi numarası Müsterinin ticaret unvanı-adresi
varsa vergi numarası Malın-isin nevi-miktarı-tutarı-meblagı Satılan
malların teslim tarihi ve sevk irsaliyesi numarası.
Fatura Kullanma Mecburiyeti :
Birinci ve lt;kinci Sınıf Tüccarlar Kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter
tutmak zorunda olan çiftçiler:
1. Birinci ve lt;kinci sınıf tüccarlara
2. Serbest meslek erbabına
3. Kazançları basit usulde tespit edilenler
4. Defter tutmak zorunda olan çiftçilere
5. Vergiden muaf esnafa
Sattıkları mal veya yaptıkları isler için fatura vermeye bunlar da almaya
mecburdur.
Yukarıda 5 madde halinde yazılı olanlar dısındakilere satılan mal veya yapılan
hizmetler karsılıgının 350.000.000 TL yı geçmesi veya malı alan veya hizmetten
yararlananın istemesi halinde fatura düzenlenmek zorundadır.
Perakende Satıs Vesikaları :
Birinci ve lt;kinci Sınıf Tüccarlar Kazançları basit usulde tespit edilenler ve defter
tutmak zorunda olan çiftçilerin ; fatura vermek zorunda olmadıkları satısları veya
yaptıkları is karsılıgında asagıdaki vesikalardan birini vermek zorundadırlar:
Perakende Satıs Fisleri Yazar Kasa Kayıt Rulosu Giris ve yolcu tasıma biletleri.
Gider Pusulası : Birinci ve lt;kinci Sınıf Tüccarlar Kazançları Basit usulde tespit
edilenler ve defter tutmak zorunda olan serbest meslek erbabı ve çiftçilerin;
vergiden muaf esnafa yaptırdıkları isler veya onlardan satın aldıkları mallar için
tanzim edip isi yapana veya malı satana imza ettirecekleri gider pusulası vergiden
muaf esnaf tarafından verilmis fatura hükmündedir.
Müstahsil Makbuzu : Birinci ve lt;kinci Sınıf Tüccarlarla Kazancı Basit usulde tespit
edilenler ve defter tutmak zorunda olan çiftçiler gerçek usulde vergiye tabi
olmayan (defter tutmak zorunda olmayan) çiftçilerden satın aldıkları malların
bedelini ödedikleri sırada iki nüsha makbuz tanzim etmeye ve bunlardan birini
imzalayarak satıcı çiftçiye vermeye ve digerini ona imzalatarak almaya
mecburdurlar.
Serbest Meslek Makbuzu : Serbest meslek erbabı mesleki faaliyetlerine iliskin her
türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmeye ve birini
müsteriye vermeye mecburdur.
Degerleme Esasları
Degerleme vergi matrahlarının hesaplanmasıyla ilgili iktisadi kıymetlerin takdir ve
tespitidir.
Degerleme Ölçüleri:
1. Maliyet Bedeli : lt;ktisadi kıymetin elde edilmesi veya degerinin arttırılmasıyla
ilgili olarak yapılan giderlerdir
2. Borsa Rayici : Menkul kıymetler veya ticaret borsasına kayıtlı olan iktisadi
kıymetlerin degerlemeden önceki son islem gününde borsadaki islemlerin ortalama
degerini ifade eder.
3. Tasarruf Degeri : Tasarruf degeri bir iktisadi kıymetin degerleme günüde
sahibi için arz ettigi gerçek degerdir.
4. Mukayyet Deger : lt;ktisadi kıymetin muhasebe hesaplarında gösterildigi hesap
degeridir.
5. tibari Deger : Her türlü senetler ile tahvillerin üzerinde yazılı olan degerdir.
6. Rayiç Bedel: lt;ktisadi kıymetin degerleme günündeki normal alım satım
degeridir.
7. Emsal Bedel: Gerçek bedeli olmayan veya bilinemeyen veya dogru olarak
tespit edilemeyen bir malın degerleme gününde satılması halinde emsaline göre
haiz olacagı degerdir.
Emsal Bedel : Ortalama Fiyat Esası Maliyet Bedeli Esası (maliyeti bilinen veya
hesaplanacak malın maliyet bedeline toptan satıslar için % 5 perakende satıslar
için ise % 10ilave edilerek bulunur) Takdir Esası ile tespit edilir.
8. Vergi Degeri : Bina ve arsanın Emlak Vergisi Kanununa göre tespit edilen
degerdir.
lt;ktisadi Kıymetlere lt;liskin Degerleme :
Gayri menkuller : Gayri menkuller makine ve tesisat tasıt araçları ve maddi halar
maliyet bedeli ile degerlenir. Maliyet bedeline; gümrük vergileri tasıma ve montaj
giderleri eklenir. Mevcut bir binanın satın alınarak yıkılması ve arsanın tesfiyesine
harcanan giderler de maliyete eklenir. Noter ve komisyon masrafları Emlak ve Özel
Tüketim vergilerinin Gayri menkulün maliyetine eklenebilir veya dogrudan gider
yazılabilir. Normal bakım tamir ve temizleme giderleri dısında kalan ve gayri
menkulü genisletmek veya degerini artırmak amacıyla yapılan giderler maliyete
eklenir. Alet edevat Mobilya ve Demirbas esya da maliyet bedeliyle degerlenir ve
nakliye giderleri de maliyetine eklenir.
Mal : Mal maliyet bedeli ile degerlenir. Malın maliyet bedeli degerleme günüdeki
satıs bedelinden % 10 ve daha fazla oranda yüksek olması halinde mükellef dilerse
emsal bedel ile degerleme yapabilir. lt;mal edilen malın maliyet bedeline asagıdaki
kalemler girer. 1. Hammadde bedeli 2. Mamule isabet eden isçilik 3. GÜG nin
mamule isabet eden kısmı 4. GYG nin mamule isabet eden kısmı (ihtiyaridir) 5.
Mamulün ambalajlı olarak piyasaya sürülmesi halinde ambalaj giderleri.
Degeri Düsen Mallar : Yangın deprem su basması gibi dogal afetler nedeniyle
iktisadi kıymetlerinde önemli azalma görülen mallar ile maliyetlerinin hesaplanması
mümkün olmayan hurda ve döküntüler emsal bedel ile degerlenir.
Menkul Kıymetler : Hisse senetleri ile fon portföyünün % 51 ni Türkiye de
kurulmus bulunan sirketlerin hisse senetlerinden olusan Yatırım Fonu katılma
belgeleri alıs bedeliyle bunlar dısında kalan nher türlü menkul kıymet borsa rayici
ile degerlenir. Borsa rayici yoksa degerlemeye esas bedel alıs bedeline vadesinde
elde dilecek gelirin elde dilme tarihinden degerleme gününe kadar geçen süreye
isabet eden kısmın eklenmesiyle bulunur.
Yabancı Paralar : Yabancı paralar borsa rayici ile degerlenir. Borsa rayici yoksa
M.B nın belirleyecegi kur ile degerlenir. Yabancı para ile olan senetli ve senesiz
alacaklar da aynı sekilde degerlenir.
Alacaklar : Alacaklar mukayyet degerleriyle degerlenirler. Vadesi gelmemis olan
senede baglı alacaklar degerleme günündeki kıymetine icra olunabilir. Bu durumda
senet üzerinde faiz oranı var ise bu oran üzerinden yoksa M.B. iskonto haddi esas
alınır.
lt;lk Tesis ve Taazzuv Giderleri : Aktiflestirilen lt;lk Tesis ve Taazzuv giderleri
mukayyet deger ile degerlenir. Kurumun açılması veya yeni bir subenin açılması
veya islerin genisletilmesi için yapılan giderler bu tür giderlerdendir. Bu tür
giderlerin aktiflestirilmesi ihtiyaridir. lt;lk Tesis ve Taazzuv Giderleri mukayyet
degerleri üzerinden bes yılda itfa edilir.
Finansal Kiralama lt;slerinde : Kiracı tarafından finansal kiralama islemine konu olan
iktisadi kıymeti kullanma hakkı ve sözlesmeden dogan borç kiralama konusu
iktisadi kıymetin rayiç bedeli veya sözlesmeye göre yapılacak kira ödemelerinin
bugünkü degerinden düsük olanı ile degerlenir.Kiralayan tarafından sözlesmeden
dogan alacak kiralama süresi boyunca yapılacak kira ödemelerinin toplam tutarı
kiralama konusu iktisadi kıymet ise bu iktisadi kıymetin Net Bilanço Aktif
degerinden kira ödemelerinin bugünkü degerinin düsülmesi sonucu bulunan tutar
ile degerlenir.Bu tutarın sıfır veya negatif olması halinde iktisadi kıymet iz bedeli
ile degerlenir ve aradaki fark iktisadi kıymetin elden çıkarılmasından elde edilen
kazanç gibi isleme tabi tutulur.Kiracı tarafından aktiflestirilen iktisadi kıymeti
kullanma hakkı yeniden degerlemeye ve amortismana tabi tutulur. Kiralayan
tarafından da amortisman ayrılmaya devam edilir.
Enflasyon Düzeltmesi
Amortisman : lt;sletmede bir yıldan fazla kullanılan asınma ve yıpranmaya maruz
kalan gayri menkuller tesisat makine tasıt araçları maddi haklar alet mobilya
mefrusatın degerlerini yok edilmesi amortismanın konusunu teskil eder. lt;sletmede
kullanılan ve degeri 50 milyon TL yı geçmeyen alet edevat ve demirbaslar
dogrudan gider yazılabilir.Bos arazi ve arsalar amortismana tabi tutulamaz. Tarım
isletmelerinde meydana getirilen meyvelikler ise amortisman konu edilebilir.
Amortismanlar M.B. belirleyecegi oranlar üzerinden iktisadi kıymetin ekonomik
ömrüne göre hesaplanır. Bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerden
dileyenler azalan bakiyeler göre amortisman ayırabilirler. Bu yolla ayrılacak
amortisman normal amortismanın iki katıdır. Normal amortisman usulü seçildikten
sonra bu usulden dönülemez.Azalan bakiyeler üzerinden amortisman
ayrılmasından normal amortismana geçilebilir. Amortismanın herhangi bir yıl
yapılmamasından veya eksik yapılmasından dolayı amortisman süresi
uzatılamaz.Yangındepremsu basması gibi degerini tamamen veya kısmen
kaybeden yeni icatlar nedeniyle kıymetleri düserek tamamen kullanılamaz duruma
gelen ve cebri çalısmaya tabi tutuldukları için normalden fazla yıpranma ve
eskimeye tabi olan iktisadi kıymetler M.B. izni ile fevkalade amortismana tabi
tutulabilir.
Degersiz Alacaklar : Kazai bir hükme veya kanaat verici bir belgeye göre tahsilin
artık imkan aklmayan alacaklar degersiz alacak sayılır.Degersiz alacaklar bu
niteligi kazandıkları tarihte zarara aktarılarak yok edilir.
Süpheli Alacaklar : Ticari ve zirai kazancın elde edilmesi veya idame ettirilmesi
sartıyla; dava ve icra safhasında bulunan alacaklar ile yapılan protestoya veya yazı
ile bir defadan fazla istenmesine ragmen borçlu tarafından ödenmemis bulunan
dava ve icra takibine degmeyecek derecede küçük alacaklar süpheli alacak
sayılır.Süpheli hale gelen alacak için karsılık ayrılabilir.
Özel Maliyet Bedellerinin lt;tfası : Kiralanan gayri menkullerin iktisadi kıymetini
arttıran giderler kira süresi içinde itfa olunur. Kira süresi dolamdan gayri menkulün
tahliyesi halinde kalan kısım dogrudan gider yazılır.
Amortismana tabi Malların Satılması : Amortismana tabi iktisadi kıymetin satılması
halinde alına bedel ile bunların envanter defterinde kayıtlı bulunan degeri
arasındaki fark kar veya zarar hesabına geçirilir.Amortisman ayrılmıs olanların
degeri amortismanlar düsüldükten sonraki degeridir.Satılan gayri menkulün yerine
yenisinin alınmasına karar verilmesi halinde satıstan elde edilen kar pasifte geçici
bir hesapta 3 yıl tutulabilir. Üç yıl içinde kullanılmamıs olan bu fon matraha
aktarılır. Satılan iktisadi kıymetin yerine yenisinin alınması halinde fonda bulunan
kar amortismanlara mahsup edilir.Amortismana tabi iktisadi kıymetin sigorta
tazminatı da satıs isleminde oldugu gibi kar veya zarar hesabına
aktarılır.Yenilenmesine karar verilmesi halinde özel bir fona alınarak 3 yıl süre ile
bekletilebilir.Mal sigortası için alınan tazminat malın degerinden fazla olursa bu
fazlalık kara alınır.
Ceza Hükümleri :
Küçük ve Kısıtlıların Cezaya Muhatap Olamayacagı : Velayet ve vesayet altında
bulunanlar veya islerinin idaresi bir kayyıma bırakılanlar kendilerini temsilen veli
vasi ve kayyımın kanunlara aykırı hareketlerden dolayı cezaya muhatap
tutulamazlar. Bu durumda cezanın muhatabı veli vasi veya kayyımdır. Ceza
sorumlusu olan veli vasi ve kayyım kendi varlıklarından ödedikleri vergi cezaları
için asıl mükellefe rucü edemezler. Tüzel kisiliklerde vergi cezalara tüzel kisilik
adına kesilir. Kanuni temsilciler vergi kanunlarına aykırı hareketlerinden dolayı
kesilen vergi cezalarından cezanın tüzel kisinin mal varlıgından alınamaması
hailinde sorumludurlar.
Tek bir fiille çesitli suç islenmesi : Vergi ziyaı cezasını gerektiren tek fiil nedeniyle
birden fazla neviden vergi ziyaına neden olunmus ise ayrı ayrı ayrı ceza
kesilir.Örnegin bir teslimden dolayı fatura kesmeyen mükellef hem gelir vergisi
hem de KDV nde vergi ziyaına sebep olmustur.
Tek bir fiilin ile farklı cezaları gerektirmesi : Cezayı gerektiren tek bir fiil ile vergi
ziyaı ve usulsüzlük cezaları birlikte islenmis olursa bunlara ait cezalardan sadece
agır olanı uygulanır.Örnegi G.V beyannamesinin süresi içinde verilmemesi resen
takdiri gerektirdiginde ve I. Dereceden usulsüzlük cezası iki kat tutarında
uygulanması gerekir.Bu fiil ayrıca vergi ziyaı cezasını gerektirdiginde daha agır
olan vergi ziyaı cezası kesilir.
Fiil Ayrı : Ayrı ayrı fiillerden dolayı vergi ziyaı ve usulsüzlük cezasına sebebiyet
verilmisse cezalar ayrı ayrı kesilir.
Tekerrür : Vergi ziyaına sebebiyet vermekten veya usulsüzlükten dolayı ceza
kesilen ve cezası kesinlesenlere cezanın kesinlestigi tarihi takip eden yılın
basından baslamak üzere vergi ziyaında bes usulsüzlükte iki yıl içinde tekrar ceza
kesilmesi durumunda vergi ziyaı cezası % 50 usulsüzlük cezası da % 25 oranında
arttırılarak uygulanır.
Cezalar :
1. Vergi Ziyaı : Mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerinin
zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin
zamanında tahakkuk ettirilememesi veya eksik tahakkuk ettirilmesidir. Sahsi
medeni veya aile durumu hakkında gerçege aykırı beyanda bulunmak ve diger
sekillerde verginin noksan tahakkuk ettirilmesi veya haksız olarak verginin geri
verilmesine neden olmak da vergi ziyaı hükmündedir. Vergini sonradan tahakkuk
ettirilmesi veya haksız alınan vergini geri verilmesi cezanın kesilmesine engel
teskil etmez. Vergi ziyaı suçu isleyenlere ziyaa ugratılan verginin bir katına
verginin kendi kanunda belirtilen vade tarihinden cezaya iliskin ihbarnamenin
düzenlendigi tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı kanunda belirtilen ziyaa
ugratılan vergi tutarı üzerinden hesaplanan gecikme faizinin yarısı eklenerek
bulunan tutar ceza olarak kesilir.Vegi ziyaına kaçakçılık suçunu gerektiren
fiillerden dolayı sebebiyet verilmisse ceza 3 kat olarak uygulanır.Kanuni süresi
geçtikten sonra ancak takdir komisyonlarına sevk edilmeden veya vergi
incelenmesine baslanmadan önce verilen beyannameler için ceza % 50 oranında
uygulanır.
2. Usulsüzlük : Usulsüzlük vergi kanunlarındaki sekle ve usule yönelik
kurallarına aykırı hareket edilmesidir.Usulsüzlükler asagıda belirtilen dereceler
göre cezalandırılır ve usulsüzlük fiili resen takdiri gerektirdigi halde ceza iki kat
olarak kesilir.
I. Derece Usulsüzlükler :
1. Vergi ve harç beyannamelerinin süresi içinde verilmemesi
2. Bu kanuna göre tutulması zorunlu olan defterlerden birinin tutulmaması
3. Defter kayıtlarının ve bunlarla ilgili belgelerin dogru bir vergi incelemesi
yapılmasına imkan vermeyecek derecede karısık noksan ve usulsüz tutulması
4. Bu kanunun kayıt düzenine iliskin kurallarına uyulmaması
5. lt;se baslamanın zamanında bildirilmemesi
6. Tasdik edilmesi gereken defterlerden birinin tasdik edilmemesi(tasdik
süresinden 1 ay geçmesine ragmen tasdik ettirilmeyenler)
II. Derece Usulsüzlükler :
1. lt;se baslama hariç vergi kanunlarında yazılı olan bildirimlerin zamanında
yapılmamıs olması
2. Tasdik edilmesi gereken defterlerin kanuni süresi geçtikten sonra 1 ay içinde
tasdikinin yapılması
3. Vergi beyannameleri bildirimler evrak ve vesikalar için kanunen belirlenen
sekil ve içerigine iliskin düzenlemeler aykırı hareket edilmesi
4. Hesap ve islemlerin dogrulugunu veya açıklıgını bozmamak sartıyla bazı evrak
ve belgelerin bulunamaması veya ibraz edilememesi
Özel Usulsüzlükler ve Cezaları :
Fatura ve Benzeri Evrak Verilmemesi ve Alınmaması ve Diger Sekil ve Usul
Hükümlerine Uyulmaması :
1. Verilmesi ve alınması gereken fatura gider pusulası müstahsil makbuzu ile
serbest meslek makbuzlarının verilmemesi alınmaması veya düzenlenen bu
belgelerde gerçek tutarlardan farklı tutarlara yer verilmesi halinde bu belgeleri
düzenlemek ve almak zorunda olanlardan her birine her bir belge için 10 milyon TL
dan az olmamak kaydıyla bu belgelere yazılması gereken tutarın veya tutar
farkının % 10 u oranında usulsüzlük cezası kesilir.Bir takvim yılı içinde her bir
belge nevi için kesilecek ceza toplamı 5 milyar TL yı geçemez.
2. Perakende Satıs Fisi Ödeme Kaydedici Cihaz Fisi giris ve yolcu tasıma bileti
sevk irsaliyesi yolcu listesi ile Maliye Bakanlıgınca düzenlenmesi zorunlulugu
getiren belgelerin düzenlenmediginin kullanılmadıgının ve bulundurulmadıgının
düzenlenen belgelerde farklı meblaglara yer verildiginin tespiti halinde her bir
belge için 10 milyon TL özel usulsüzlük cezası kesilir.Ancak her bir belge nevine
iliskin olarak kesilecek cezanın toplamı her bir tespit için 500 milyon TL yı bir
takvim yılı içinde ise 5 milyar TL yı geçemez.
3. 1. ve 2. sınıf tüccarlar kazançları basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak
zorunda olan çiftçilerin; 1. ve 2 sınıf tüccarlar gerçek usulde vergiye tabi
çitçilerkazançları basit usulde tespit edilenler serbest meslek erbabı ve vergiden
muaf esnaf dısına kalan kisiler vermek zorunda oldukları faturagider pusulası
müstahsil makbuzu serbest meslek makbuzu perakende satıs fisi ödeme
kaydedici cihaz fisi yolcu tasıma biletlerini almadıklarının belirlenmesi halinde
bunlara her bir belge için 2.500.000 TL özel usulsüzlük cezası kesilir.Bu cezanın
kesilebilmesi için bu belgelerin alınmadıgının vergi incelemesi yapmaya yetkili
olanlar tarafından yapılması gerekir.
4. Günlük kasa defteri günlük perakende satıs ve hasılat defteri gibi günü gününe
kayıt yapılması gereken defterlerin isyerinde bulundurulmaması defterlere günü
gününe kayıt yapılmaması yoklamaya veya incelemeye yetkili olanlara ibraz
edilmemesi hallerinde vergi levhası bulundurma ve asma zorunlulugu olanların bu
yükümlülüge uymamaları halinde her tespit için 10 milyon TL usulsüzlük cezası
kesilir.
lt;syeri Kapatma Cezası : Yetkililerce verilmesi gereken fatura gider pusulası
müstahsil makbuzu serbest meslek makbuzu perakende satıs fisi ödeme
kaydedici cihaz fisi giris ve yolcu tasıma bileti sevk irsaliyesi (353 maddenin 1.
ve 2. fıkrasında belirtilen belgeler) gibi belgelerin bir takvim yılı içinde üç defa
kullanılmadıgı ve bulundurulmadıgının tespiti halinde MB. Kararı ile is yerlerini 1
haftaya kadar kapatılmasıdır. Kapatma kararının uygulanması için ikinci tespitten
sonra mükellefin yazı ile uyarılması ve tekerrüründe is yerinin kapatılacagının
bildirilmesi gerekir. lt;s yeri kapatma cezası mükellefin istemesi halinde; sanayi
sektöründe çalısan 16 yasından büyükler için belirlenen asgari ücretin yıllık
tutarından az olmamak üzer mükellefin bir önceki yıl kazancının % 5 i olarak para
cezasını 15 gün içinde ödemesi sartıyla para cezasına çevrilebilir. Aynı takvim
yılında ikinci defa isyeri kapatma cezası para cezasına çevrilemez.
Kaçakçılık Suçları ve Cezaları :
A - Vergi kanunlarına göre tutulan ve düzenlenen ve saklanma ve ibraz
zorunlulugu bulunan;
1. Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar gerçek olmayan veya
ilgisi olmayan kisiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve
islemleri vergi matrahının azalması sonucunu doguracak sekilde kısmen veya
tamamen veya kısmen baska defter veya kayıt ortamına kaydedenler
2. Defter kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya içerigi itibariyle
yanıltıcı belge düzenleyen ve kullananlar
Hakkında altı aydan üç yıla kadar hapis cezası verilir.Söz konusu ceza para
cezasına çevrilebilir. Hapis cezasının her günü için 16 yasından büyük isçiler için
uygulanan aylık asgari ücretin yarısıdır.
B Vergi kanunları uyarınca tutulan ve düzenlenen ve saklanama ve ibraz
zorunlulugu bulunan;
1. Defter kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini yok ederek baska
yapraklar koyanlar veya koymayanlar sahte belge düzenleyen ve kullananlar
2. Belgeleri Maliye Bakanlıgı ile anlasması olmadan basanlar ve kullananlar
3. 18 ay ile 3 yıla kadar hapis cezasına çarptırılır. Bu ceza para cezasına
çevrilemez ve vergi ziyaı cezasının kesilmesine engel teskil etmez.
Vergi Cezalarının Ödenme Zamanları
- Vergi cezasına karsı vergi mahkemesinde dava açılmamıssa dava açma süresinin
bittigi tarihten;
- Dava açılmıssa vergi mahkemesi kararı üzerine vergi dairesinde çıkarılacak
ihbarnamenin ilgiliye teblig tarihinden itibaren;
Bir ay içinde ödenir.
Vergi Cezalarını Ortadan Kaldıran Haller :
1. Ödeme :
2. Yanılma : Yetkili makamların mükellefin kendisine yazı ile yanlıs bilgi vermesi
halinde ceza kesilmez.
3. Ölüm : Ölüm halinde vergi cezası düser.
4. Mücbir Sebepler : Bu kanunda yazılı mücbir sebeplerden herhangi biri
gerçeklestigi tadirde durumun malum olması ispat veya tevsik edilmesi halinde
vergi cezası kesilmez.
5. Zamanasımı : Vergi ziyaı cezasında cezanın baglı oldugu vergi alacagının
dogdugu takvim yılını takip eden yılın birinci gününden; kesilecek özel usulsüzlük
cezalarında ise usulsüzlügün yapıldıgı yılı takip eden yılın birinci gününden
baslayarak bes yıl; Usulsüzlükte usulsüzlügün yapıldıgı yılı takip eden yılın birinci
gününden baslayarak iki yıl; geçtikten sonra ceza kesilemez.Yine 6183 sayılı
kanuna göre vadesinden itibaren 5 yıl içinde tahsil edilemeyen cezalar
zamanasımına ugrar.
6. Vergi Cezalarında Hatalar.: Bu hatalar vergi hatalarında oldugu gibi düzeltilir.
7. Pismanlık ve Islah : Beyana dayanan vergilerde vergi ziyaı cezasını gerektiren
kanuna aykırı hareketlerini ilgili makamlara kendiliginden dilekçe ile haber veren
mükelleflere vergi ziyaıceza kesilmez.
Mükellefin keyfiyeti haber verdigi tarihten önce bir muhbir tarafından resmi bir
makama dilekçe ile veya sifahi beyanı tutanakla tevsik edilmek suretiyle haber
verilen husus hakkında ihbarda bulunulmamıs olması
Haber verme dilekçesinin yetkili memurlar tarafından mükellef nezdinde
herhangi bir vergi incelemesine baslandıgı veya olayın takdir komisyonuna intikal
ettirildigi günden evvel verilmis veya kayıtlara geçirilmis olması
Hiç verilmemis olan vergi beyannamelerinin mükellefin haber verme dilekçesinin
verildigi tarihten baslayarak 15 gün içinde tevdi olunması
Eksik veya yanlıs yapılan vergi beyanının mükellefin keyfiyeti haber verme
tarihinden baslayarak 15 gün içinde tamamlanması veya düzeltilmesi
Mükellefçe haber verilen ve ödeme süresi geçmis bulunan vergilerin gecikme
faiziyle birlikte haber verme tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenmesi
Yukarıda belirtilen sartların yerine getirilmesi halinde kaçakçılık cezası kesilmez.
8. Vergi Ziyaı Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezalarında lt;ndirim : lt;kmalen Resen
veya idarece tarh edilen vergi veya vergi farkı ve asagıda belirtilen indirimlerden
arta kalan vergi ziyaı usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarını mükellef veya vergi
sorumlusu ihbarnamelerin teblig tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili vergi
dairesine bas vurarak vadesinde veya 6183 sayılı kanunda belirtilen türden
teminat göstererek vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödeyecegini
bildirirse; vergi ziyaı cezasında birinci defada yarısı müteakiben kesilenlerden üçte
biriUsulsüzlük veya özel usulsüzlük cezalarının üçte biri indirilir. Bu indirim vergi
aslına tabi olmayan usulsüzlük cezalarında da uygulanır.
9. Uzlasma : lt;kmalen resen ve idarece tarh edilen vergi ve cezalarında dava
yoluna bas vurulmadan vergi dairesi ile mükellefin anlasmalarıdır. Uzlasmanın
saglanabilmesi için ;
Yapılan tarhiyatta vergi hatalarının bulunması
VUK 369 maddedeki yanılma halinin iddia edilmesi
Fiilin vergi kanunları hükümlerini geregince yorumlayamadıklarını belirtmeleri
Tarhiyatı ve ceza kesmeyi gerektiren sebeplerin; vergi mahkemeleri bölge idare
mahkemesi ve danıstay veya Maliye Bakanlıgı tarafından benzer hadiselerde baska
yönde mütalaa edilmis olması
Uzlasma talep etme hakkı mükellef ve ceza muhatabına aittir. Uzlasma vaki olsun
veya olmasın mutlaka tutanak düzenlenmelidir. Uzlasmanın vaki olmaması veya
uzlasmanın saglanması durumunda tutanak imzalanarak ilgiliye teblig edilmis olur.
Mükellef veya ceza sorumlusu uzlasma tutanagında tespit edilen hususlar için dava
açamaz ve hiçbir mercie bas vuramaz.Uzlasma temin edilemezse mükellef ve ceza
sorumlusu yetkili mahkemelerde dava açabilir.Bu sekilde dava açma süresi geçmis
veya 15 günden az kalmıs ise bu süre tutanagın teblig tarihinden itibaren 15 gün
uzar.Uzlasma vaki oldugunda ödeme zamanları geçmis olan vergi ve cezalar
uzlasma tutanagının teblig tarihinden itibaren 1 ay içinde ödenmelidir. Uzlasmaya
konu olan ve uzlasılan vergi ve cezalar için 376 maddedeki indirim talebinde
bulunulamaz.Ceza indirimi uygulanmıs vergi ve cezalar içinde uzlasma talebinde
bulunulamaz.